Limes Mundi - Wkład użytkownika [pl]

Mechanika gry

2025-03-16T11:58:28Z

Mynthon: /* Ogłuszenie */

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli poza wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Alkohol na grze jest dozwolony, można otrzymać go za fabularną walutę w karczmie. W przypadku spożywania go publicznie należy zadbać o klimatyczne naczynia i brak jakichkolwiek współczesnych etykiet.

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.
*'''Sen''' - Eteryczny, tajemniczy i melancholijny. Prowadzi w zdradliwy labirynt marzeń i koszmarów.

'''MG Emeryt'''
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''maska na twarzy''' - jeśli postać nie jest prowadzona przez MG - jest to Bogun.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Czerwone Światło==
Na grze może zdarzyć się sytuacja w której na scenie pojawi się silne czerwone światło. Wszystkie postacie zamierają wówczas bez ruchu, jakby czas nagle się zatrzymał - nie są świadome wydarzeń, które mają miejsca. Gracz jest świadkiem sceny - postać nie ma jej świadomości. Kiedy czerwone światło zniknie należy odgrywać jakby nie minęła nawet chwila od momentu zapalenia światła.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania, zbierania ziół czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała moneta (srebrna lub mosiężna).
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Duża srebrna moneta. Równowartość dziesięciu groszy.
*'''1 Grzywna''' - Laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futra i skóry
| 2-6 gr
|-
| Wino
| 2-5 gr
|-
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

Każdemu ze stanu wyższego przysługuje wniesienie na grę jednej sztuki broni (dowolnego typu, np. miecz, włócznia, topór, buzdygan, oszczep, pałka). Za każdą kolejną wniesioną do gry trzeba będzie zapłacić 20 groszy fabularnej waluty.

Łuki i bezpieczne noże są dostępne dla wszystkich postaci bez ograniczeń.

W przypadkach postaci chłopskich z zawodu myśliwych, drwali lub kapłanów koszt wniesienia bezpiecznego narzędzia (siekierka, włócznia, oszczep) to z reguły 5 gr. Zastrzegamy jednak, że jest to narzędzie i prosimy o odpowiednie odgrywanie jej ułomności w przypadku konfrontacji z prawdziwą bronią bojową.

W przypadkach niejasnych lub niewymienionych powyżej sprawę będziemy rozpatrywać indywidualnie.
W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt z MG Żar.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry postaciom może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach śpieszą z pomocą felczerzy, cyrulicy i zielarze, których wiedza i umiejętności czasem doprowadzają nawet do pełnego zdrowia.

Każdy gracz może wybrać odpowiednią dla siebie profesję, jeśli pasuje to do jego historii postaci. Ostateczną decyzję o przyznaniu umiejętności podejmuje MG i w razie zgody przekazuje graczowi hasło do odpowiedniego dodatku.

;Cyrulicy
Zajmują się leczeniem ran. Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od medyka, który podejmuje się zadania. Metody z jakich korzystają, znajdują się w dodatku Cyrulik. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, aby pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz. Pamiętaj, że każdą ranę – leczoną lub nie, może dodatkowo opanować gangrena lub inna choroba (decyduje o tym MG). Nieleczenie jej kończy się śmiercią. Cyrulicy zajmują się także opatrywaniem ran po amputacjach dowolnej części ciała od palców, nogi, ręce przez oczy po kastrację. Oczywiście po amputacji postać nie może używać utraconej części ciała – w miarę możliwości należy się ucharakteryzować.

Pamiętaj, że będąc cyrulikiem powinieneś odpowiednio do tego się przygotować i korzystać z pomocy (płatnej lub nie) innych graczy. Przed grą należy przygotować ewentualne narzędzia i przedmioty, których używasz do leczenia, ilość opatrunków jest ograniczona, kolejne kupić można u tkaczek lub wyprać zakrwawione u praczek. Warto mieć ze sobą kilka deseczek (do temblaków) itp.

;Felczerzy
Zajmują się leczeniem chorób. Taka przypadłość może dotknąć każdą postać, a nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Metody leczenia znajdują się w dodatku „Medycyna”. Grając postać Felczera zgłoś się do MG po hasło dostępu, by pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz.

Postać nie poddana leczeniu lub leczona źle, może umrzeć. W czasie gry możesz także spotkać choroby i objawy do tej pory nieznane. Od Twojej pomysłowości i przygotowania zależy czy ocalisz chorego.

;Zielarze
Zajmują się ziołami, ich zbieraniem i przetwarzaniem. Produkowane mikstury są źródłem utrzymania zielarza, choć jego wiedza (również z zakresu trujących roślin), mogą też spowodować oskarżenie o trucicielstwo.

Mechanika trucia dostępna jest tylko dla Zielarzy oraz niektórych postaci, które nabyły tę wiedzę w inny sposób.

Wiedza zielarzy zawarta jest w dodatku „Zielarz”, dostępnym dla wybranych postaci. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, by pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz.

Przed grą należy przygotować rekwizyty służące za sprzedawane mikstury w postaci maści, past, naparów itp. Muszą być one estetyczne i pasujące do klimatu larpa. Należy się też liczyć z tym, że nie wrócą po grze do właściciela. Po zebraniu opisanego w lesie zioła należy oddać je do MGT oraz pamiętać, że Bór nie lubi gdy korzysta się z jego dobrodziejstw bez pohamowania.

;Rana/Ugryzienie
Chcemy, aby otrzymane rany wpływały na rozgrywkę, ale jej nie dominowały. W przypadku otrzymania rany należy udać się do cyrulika, który oceni obrażenia i opatrzy ranę. Opatrunek obrażonej kończyny musi być widoczny (np temblak, chodzenie o kuli etc.).
Odgrywanie rany należy utrzymywać do końca dnia gdyż ogranicza ona zdolność do pracy (nie można zbierać tokenów), a także walki (niemożność trzymania miecza/tarczy co skutecznie wyklucza z pojedynków).
Po upływie dnia należy odwiedzić cyrulika, by zdjął opatrunki i obejrzał gojenie.

Zignorowanie rany/choroby, nie odgrywanie kontuzji lub opuszczenie kontroli rany, skutkować będzie nasileniem objawów, otrzymaniem dodatkowych chorób, a nawet bezpowrotną utratą kończyny.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można '''JEDYNIE''' posiadając Czarne Pióro, czyli symbol wręczany przez MG w sytuacji realnie zagrażającej życiu postaci. Powszechne tego typu sytuacje to:

# Walka i ryzykowne potyczki - gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci, kalectwie lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Podejmując się uczestnictwa w ryzykownej przygodzie. Niektóre rytuały, potwory albo eskapady są okraszone ponadnormatywnie wysokim ryzykiem. Fałszywy ruch może skutkować śmiercią postaci.

Śmierć postaci zdarza się raczej rzadko, z reguły jest poprzedzana konsultacją z graczem - chcemy by była ona możliwie satysfakcjonującym zakończeniem intensywnej opowieści.

Zabicie czyjejś postaci bez zgody MG jest niemożliwe, a próby dokonania tego traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy.

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć może każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę oraz niepamięć kto go zaatakował.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia.'''

Pamiętaj, że zwierzyna znajdująca się na danym terenie należy do właściciela tego obszaru, a nie ‘do lasu’. Polowanie bez zgody hospodara jest kłusownictwem i jest karalne (acz możliwe), ale o tym niżej: https://wiki.limesmundi.pl/index.php/Mechanika_gry#K.C5.82usownictwo).
Upolowaną zwierzynę należy przetransportować do podgrodzia, albo do innego miejsca, gdzie pracą rzeźnika, garbarza itp przeprowadzi się dalszy proces zamiany makiety w tokeny. W razie pustych warsztatów należy zapisać czyje jest zwierzę i odebrać tokeny później. Pamiętaj, że zwierzyna ma swoją wagę i należy odegrać odpowiednio transport (najlepiej związać za nogi i nieść na plecach) tejże:
dzik 75 - 100 kg. ; warchlak 20 - 50 kg. ; wilk 30 - 60 kg. ; lis 3 - 14 kg.

;Połów ryb
Do połowu ryb należy wykorzystać wędkę – Łowienie powinno trwać około 10 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej - albo u rzemieślnika na podgrodziu also na stanowisku kłusowniczym.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Orientacyjne tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

Ostateczna ilość uzyskanych dóbr zależy od konkretnej zwierzyny i sposobu obrabiania.

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do warsztatu na Podgrodziu, który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do obróbki. W razie zastania pustego warsztatu należy zapisać do jakiego Hospodara należy drewno i ile osób przy nim pracowało, a tokeny odebrać później. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale z uwagi na regulacje prawne nie należy wnosić ich na teren stanicy. Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić rzeźnika/cieślę i kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".)

==Plądrowanie wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców przemocą lub zastraszaniem zapasów, dobytku i oszczędności.

Aby rozpocząć plądrowanie należy poinformować o tym (najlepiej trochę wcześniej przed planowanym plądrem) Mistrza Gry Technicznego lub Fabularnego, aby na czas plądru we wsi znajdowali się mieszkańcy (NPC). Następnie grupa odgrywa interakcję z mieszkańcami, którzy swój dobytek mają ukryty we wsi lub schowany przy sobie. Od graczy zależy jak ta akcja przebiegnie - pamiętaj, że masz do czynienia z żywym chłopstwem, mogą krzyczeć, uciekać, a nawet bronić się, gdy postawieni przed ostatecznością. Są oni jednak czyjąś własnością i uszkodzenie lub zabicie ich może wywołać nieprzewidziane konsekwencje.

Szczegóły związane z plądrowaniem znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|-
| Czerwone Światło
| Postacie zamierają w bezruchu - gracz jest świadkiem sceny, postać nie jest świadoma wydarzeń, które właśnie miały miejsce.
|-
|}

Dodatek: Chrześcijanie

2025-03-01T13:28:22Z

Mynthon: /* Katolicyzm a Prawosławie */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni/Benedyktynki''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie/Klaryski''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim.

Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc
nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie
pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość
i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych
Strój: brązowy habit z białym sznurem, brązowy szkaplerz, białe zawicie, oraz czarny welon.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Jan XIII Glykys który zasiada na tronie patryjarchy od 1315r.

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Dodatek: Chrześcijanie

2025-02-06T21:08:51Z

Mynthon: /* Zakony */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni/Benedyktynki''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie/Klaryski''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim.

Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc
nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie
pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość
i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych
Strój: brązowy habit z białym sznurem, brązowy szkaplerz, białe zawicie, oraz czarny welon.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Dodatek: Chrześcijanie

2025-02-06T20:55:37Z

Mynthon: /* Zakony */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni/Benedyktynki''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie/Klaryski''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim.

Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc
nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie
pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość
i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Dodatek: Chrześcijanie

2025-02-06T20:55:03Z

Mynthon: /* Zakony */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni/Benedyktynki''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie/Klaryski''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim.

Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc
nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie
pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość
i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Dodatek: Chrześcijanie

2025-02-06T20:53:58Z

Mynthon: /* Zakony */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni/Benedyktynki''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie/Klaryski''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim.

Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Dodatek: Chrześcijanie

2025-02-06T20:53:20Z

Mynthon: /* Zakony */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni/Benedyktynki''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie/Klaryski''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim.
Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.
Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Dodatek: Chrześcijanie

2025-02-06T20:19:24Z

Mynthon: /* Zakony */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

*'''Klaryski''' czyli Ubogie Siostry Świętej Klary – to kobiecy zakon założony przez św. Klarę i św. Franciszka, na wzór męskiego zakonu Franciszkanów. Nazywane Ubogimi Siostrami zakonnice ślubują posłuszeństwo, czystość i ubóstwo. Znane są z heroicznego dążenia do życia zgodnie z cnotami ewangelicznymi – pracowitości, dobroczynności, cierpliwości i pokory.
Strój: brązowy habit z białym sznurem, brązowy szkaplerz, białe zawicie, oraz czarny welon.
Ubogie Siostry swój czas poświęcają modlitwie, opiece nad chorymi i ubogimi, nauczaniu, przepisywaniu ksiąg, a także pracach rękodzielniczych jak i uprawie ogrodów zielnych i warzywnych

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

==Ekskomunika==
Ekskomunika to najpotężniejszy instrument i kara w rękach namiestników Kościoła zarówno katolickiego, jak i prawosławnego. To kara duchowa jak i społeczna, mająca na celu wykluczenie grzesznika ze wspólnoty wiernych oraz odcięcie go od sakramentów i ochrony Kościoła. Ekskomunika jest publicznym znakiem hańby, która znacząco wpływa na postrzeganie ekskomunikowanego przez wiernych. Z ekskomuniką łączą się następujące rzeczy:
Utrata ochrony Kościoła – ekskomunikowany traci prawa wynikające z przynależności do wspólnoty. Może przez to stać się celem ataków, utracić pozycję polityczną i społeczną, a nawet doznawać publicznego potępienia.
Brak dostępu do sakramentów – były wierny nie może uczestniczyć w nabożeństwach, przyjmować komunii, czy korzystać z posługi duchownych, co bezpośrednio odcina go od dostępu do Stanu Łaski Uświęcającej i zbawienia.

Ekskomunika może dotknąć każdego chrześcijanina. Może zostać nałożona wyłącznie przez biskupa lub inkwizytora.

Ekskomunika nie jest ostateczna i niepodważalna. Wyższy w hierarchii Kościoła (aż do samego papieża/patriarchy) może ją odwołać, bądź też sam nakładający ekskomunikę, może ją cofnąć, ale zdarza się to rzadko i wymaga nie lada starań.

Mechanika gry

2025-02-01T13:41:43Z

Mynthon: /* Przedmioty w grze */

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli poza wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Wszelki alkohol przynoszony na grę należy oznaczyć jako własny (albo wspólny) i złożyć na przechowanie w karczmie. Podczas gry można za larpowe pieniądze takowy trunek kupić u karczmarza.

Karczmarz może odmówić wydania alkoholu, jeśli uzna, że gracz jest zbyt pijany, albo nie ma 18 lat (mentalnie lub fizycznie).

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.
*'''Sen''' - Eteryczny, tajemniczy i melancholijny. Prowadzi w zdradliwy labirynt marzeń i koszmarów.

'''MG Emeryt'''
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''czerwone światło ulokowane na dłoni''' - postać roztacza wokół siebie dojmującą aurę potęgi. Wszelka konfrontacja z nią jest z góry skazana na niepowodzenie.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania, zbierania ziół czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

Niektóre przedmioty generowane są w trakcie gry i nie posiadają swojego odpowiednika w rzeczywistości. Wtedy gracz otrzymuje Kartę Przedmiotu z jego nazwą.

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała srebrna moneta.
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Mała złota moneta. Równowartość czterech groszy.
*'''1 Grzywna''' - Duża srebrna moneta lub laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futro
| 2-6 gr
|-
| Kamień
| 3-6 gr
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

Każdemu ze stanu wyższego przysługuje wniesienie na grę jednej sztuki broni (dowolnego typu, np. miecz, włócznia, topór, buzdygan, oszczep, pałka). Za każdą kolejną wniesioną do gry trzeba będzie zapłacić 20 groszy fabularnej waluty.

Łuki i bezpieczne noże są dostępne dla wszystkich postaci bez ograniczeń.

W przypadkach postaci chłopskich z zawodu myśliwych, drwali lub kapłanów koszt wniesienia bezpiecznego narzędzia (siekierka, włócznia, oszczep) to z reguły 5 gr. Zastrzegamy jednak, że jest to narzędzie i prosimy o odpowiednie odgrywanie jej ułomności w przypadku konfrontacji z prawdziwą bronią bojową.

W przypadkach niejasnych lub niewymienionych powyżej sprawę będziemy rozpatrywać indywidualnie.
W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt z MG Żar.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami. Jeśli postać posiada „pancerne” rękawice, może chwytać ostrze przeciwnika.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry postaciom może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach śpieszą z pomocą felczerzy, cyrulicy i zielarze, których wiedza i umiejętności czasem doprowadzają nawet do pełnego zdrowia.

Każdy gracz może wybrać odpowiednią dla siebie profesję, jeśli pasuje to do jego historii postaci. Ostateczną decyzję o przyznaniu umiejętności podejmuje MG i w razie zgody przekazuje graczowi hasło do odpowiedniego dodatku.

;Cyrulicy
Zajmują się leczeniem ran. Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od medyka, który podejmuje się zadania. Metody z jakich korzystają, znajdują się w dodatku Cyrulik. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, aby pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz. Pamiętaj, że każdą ranę – leczoną lub nie, może dodatkowo opanować gangrena lub inna choroba (decyduje o tym MG). Nieleczenie jej kończy się śmiercią. Cyrulicy zajmują się także opatrywaniem ran po amputacjach dowolnej części ciała od palców, nogi, ręce przez oczy po kastrację. Po amputacji ma się godzinę na dotarcie do cyrulika, inaczej postać mdleje i zaczyna się wykrwawiać. Oczywiście po amputacji postać nie może używać utraconej części ciała – w miarę możliwości należy się ucharakteryzować.

Pamiętaj, że będąc cyrulikiem powinieneś odpowiednio do tego się przygotować i korzystać z pomocy (płatnej lub nie) innych graczy. Przed grą należy przygotować ewentualne narzędzia i przedmioty, których używasz do leczenia, ilość opatrunków jest ograniczona, a zakupić kolejne można u tkaczek lub wyprać zakrwawione u praczek. Warto mieć ze sobą kilka deseczek (do temblaków) itp.

;Felczerzy
Zajmują się leczeniem chorób. Taka przypadłość może dotknąć każdą postać, a nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Metody leczenia znajdują się w dodatku „Medycyna”. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, by pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz.

Postać nie poddana leczeniu lub leczona źle, może umrzeć. W czasie gry możesz także spotkać choroby i objawy do tej pory nieznane. Od Twojej pomysłowości i przygotowania zależy czy ocalisz chorego.

;Zielarze
Zajmują się ziołami, ich zbieraniem i przetwarzaniem. Produkowane mikstury są źródłem utrzymania zielarza, choć jego wiedza (również z zakresu trujących roślin), mogą też spowodować oskarżenie o trucicielstwo.

Mechanika trucia dostępna jest tylko dla Zielarzy oraz niektórych postaci, które nabyły tę wiedzę w inny sposób.

Wiedza zielarzy zawarta jest w dodatku „Zielarz”, dostępnym dla wybranych postaci. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, by pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz.

Przed grą należy przygotować rekwizyty służące za sprzedawane mikstury w postaci maści, past, naparów itp. Muszą być one estetyczne i pasujące do klimatu larpa. Należy się też liczyć z tym, że nie wrócą po grze do właściciela. Po zebraniu opisanego w lesie zioła należy oddać je do MGT oraz pamiętać, że Bór nie lubi gdy korzysta się z jego dobrodziejstw bez pohamowania.

;Kluczowe
Chcemy, aby otrzymane rany wpływały na rozgrywkę (ale jej nie dominowały). W przypadku otrzymania rany należy:
Udać się do cyrulika, który oceni szkodę i oceni czy potrzebna jest pomoc dodatkowego specjalisty.
Opatrunek obrażonej kończyny musi być widoczny (np temblak, chodzenie o kuli etc.).
Odgrywanie należy utrzymywać do końca dnia i wpływa ono na ograniczenie pracy (zbierania tokenów z lasu), a także na walkę (niemożność trzymania miecza/tarczy skutecznie wyklucza z walki).
Następnego dnia odwiedzić cyrulika na zdjęcie opatrunków

Zignorowanie rany/choroby, nie odgrywanie kontuzji, ignorowanie zasad - skutkować będzie w nasileniu objawów, otrzymaniu dodatkowych chorób - w tym też bezpowrotnej utraty kończyny.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można na 3 sposoby:

# Zadanie ciosu bronią '''nie wywołuje''' natychmiastowej śmierci, a ranę w miejscu gdzie padł cios. Gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Każda postać może dokonywać zabójstw na innych postaciach, '''o ile MG wyraża zgodę na ich zabicie'''. Zwykle (lecz nie zawsze) upatrzona ofiara dostaje od opatrzności (MG) ostrzeżenie, że jej życie jest zagrożone (czarne pióro).

Zabicie czyjejś postaci bez zgody MG jest niemożliwe, a próby dokonania tego traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy. Odebranie im możliwości dalszej gry bez szczególnego powodu i zgody MG, będzie karane z najwyższą surowością!

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć można każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich u Mistrza Gry Technicznego (MGT) na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia.'''

Pamiętaj, że zwierzyna znajdująca się na danym terenie należy do właściciela tego obszaru, a nie ‘do lasu’. Polowanie bez zgody hospodara jest kłusownictwem i jest karalne (acz możliwe), ale o tym niżej: https://wiki.limesmundi.pl/index.php/Mechanika_gry#K.C5.82usownictwo).
Upolowaną zwierzynę należy przetransportować do podgrodzia, albo do innego miejsca, gdzie przeprowadzi się dalszy proces zamiany makiety w tokeny. Pamiętaj, że zwierzyna ma swoją wagę i należy odegrać odpowiednio transport (najlepiej związać za nogi i nieść na plecach) tejże:
dzik 75 - 100 kg. ; warchlak 20 - 50 kg. ; wilk 30 - 60 kg. ; lis 3 - 14 kg.

;Połów ryb
Do połowu ryb należy wykorzystać wędkę – Łowienie powinno trwać około 10 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej - albo u rzemieślnika na podgrodziu also na stanowisku kłusowniczym.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Orientacyjne tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

Ostateczna ilość uzyskanych dóbr zależy od konkretnej zwierzyny i sposobu obrabiania.

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do Mistrza Gry Technicznego (MGT), który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do MGT. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale po odebraniu tokenów, trzeba odnieść je do lasu (niekoniecznie w to samo miejsce). Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".) Kłusować na makiety zwierząt można kilkukrotnie na tym samym terenie.

==Plądrowanie i rzeź wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

Szczegóły związane z posiadaniem i zarządzaniem ziemią znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|}

Mechanika gry

2025-02-01T13:37:38Z

Mynthon: /* Mistrzowie Gry i Organizatorzy */

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli poza wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Wszelki alkohol przynoszony na grę należy oznaczyć jako własny (albo wspólny) i złożyć na przechowanie w karczmie. Podczas gry można za larpowe pieniądze takowy trunek kupić u karczmarza.

Karczmarz może odmówić wydania alkoholu, jeśli uzna, że gracz jest zbyt pijany, albo nie ma 18 lat (mentalnie lub fizycznie).

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.
*'''Sen''' - Eteryczny, tajemniczy i melancholijny. Prowadzi w zdradliwy labirynt marzeń i koszmarów.

'''MG Emeryt'''
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''czerwone światło ulokowane na dłoni''' - postać roztacza wokół siebie dojmującą aurę potęgi. Wszelka konfrontacja z nią jest z góry skazana na niepowodzenie.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

Niektóre przedmioty generowane są w trakcie gry i nie posiadają swojego odpowiednika w rzeczywistości. Wtedy gracz otrzymuje Kartę Przedmiotu z jego nazwą.

Rozróżniamy następujące typy kart przedmiotów:
*'''Karta biała''' - Symbolizuje każdy typowy przedmiot np. zioła lub część zwierzęcia. Domyślnie karta taka nie posiada wpisanej wartości. Cenę można samodzielnie szacować.
*'''Karta Vis/Ist''' - Karty o takiej nazwie można znaleźć w najbardziej zaskakujących miejscach, ale należy je ignorować, chyba że postać posiada umiejętność ich dostrzegania (o posiadaniu takiej umiejętności gracza poinformuje MG).

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała srebrna moneta.
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Mała złota moneta. Równowartość czterech groszy.
*'''1 Grzywna''' - Duża srebrna moneta lub laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futro
| 2-6 gr
|-
| Kamień
| 3-6 gr
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

Każdemu ze stanu wyższego przysługuje wniesienie na grę jednej sztuki broni (dowolnego typu, np. miecz, włócznia, topór, buzdygan, oszczep, pałka). Za każdą kolejną wniesioną do gry trzeba będzie zapłacić 20 groszy fabularnej waluty.

Łuki i bezpieczne noże są dostępne dla wszystkich postaci bez ograniczeń.

W przypadkach postaci chłopskich z zawodu myśliwych, drwali lub kapłanów koszt wniesienia bezpiecznego narzędzia (siekierka, włócznia, oszczep) to z reguły 5 gr. Zastrzegamy jednak, że jest to narzędzie i prosimy o odpowiednie odgrywanie jej ułomności w przypadku konfrontacji z prawdziwą bronią bojową.

W przypadkach niejasnych lub niewymienionych powyżej sprawę będziemy rozpatrywać indywidualnie.
W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt z MG Żar.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami. Jeśli postać posiada „pancerne” rękawice, może chwytać ostrze przeciwnika.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry postaciom może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach śpieszą z pomocą felczerzy, cyrulicy i zielarze, których wiedza i umiejętności czasem doprowadzają nawet do pełnego zdrowia.

Każdy gracz może wybrać odpowiednią dla siebie profesję, jeśli pasuje to do jego historii postaci. Ostateczną decyzję o przyznaniu umiejętności podejmuje MG i w razie zgody przekazuje graczowi hasło do odpowiedniego dodatku.

;Cyrulicy
Zajmują się leczeniem ran. Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od medyka, który podejmuje się zadania. Metody z jakich korzystają, znajdują się w dodatku Cyrulik. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, aby pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz. Pamiętaj, że każdą ranę – leczoną lub nie, może dodatkowo opanować gangrena lub inna choroba (decyduje o tym MG). Nieleczenie jej kończy się śmiercią. Cyrulicy zajmują się także opatrywaniem ran po amputacjach dowolnej części ciała od palców, nogi, ręce przez oczy po kastrację. Po amputacji ma się godzinę na dotarcie do cyrulika, inaczej postać mdleje i zaczyna się wykrwawiać. Oczywiście po amputacji postać nie może używać utraconej części ciała – w miarę możliwości należy się ucharakteryzować.

Pamiętaj, że będąc cyrulikiem powinieneś odpowiednio do tego się przygotować i korzystać z pomocy (płatnej lub nie) innych graczy. Przed grą należy przygotować ewentualne narzędzia i przedmioty, których używasz do leczenia, ilość opatrunków jest ograniczona, a zakupić kolejne można u tkaczek lub wyprać zakrwawione u praczek. Warto mieć ze sobą kilka deseczek (do temblaków) itp.

;Felczerzy
Zajmują się leczeniem chorób. Taka przypadłość może dotknąć każdą postać, a nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Metody leczenia znajdują się w dodatku „Medycyna”. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, by pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz.

Postać nie poddana leczeniu lub leczona źle, może umrzeć. W czasie gry możesz także spotkać choroby i objawy do tej pory nieznane. Od Twojej pomysłowości i przygotowania zależy czy ocalisz chorego.

;Zielarze
Zajmują się ziołami, ich zbieraniem i przetwarzaniem. Produkowane mikstury są źródłem utrzymania zielarza, choć jego wiedza (również z zakresu trujących roślin), mogą też spowodować oskarżenie o trucicielstwo.

Mechanika trucia dostępna jest tylko dla Zielarzy oraz niektórych postaci, które nabyły tę wiedzę w inny sposób.

Wiedza zielarzy zawarta jest w dodatku „Zielarz”, dostępnym dla wybranych postaci. Zgłoś się do MG po hasło dostępu, by pobrać dodatek i traktuj go jako cenną wiedzę, której tanio nie oddasz.

Przed grą należy przygotować rekwizyty służące za sprzedawane mikstury w postaci maści, past, naparów itp. Muszą być one estetyczne i pasujące do klimatu larpa. Należy się też liczyć z tym, że nie wrócą po grze do właściciela. Po zebraniu opisanego w lesie zioła należy oddać je do MGT oraz pamiętać, że Bór nie lubi gdy korzysta się z jego dobrodziejstw bez pohamowania.

;Kluczowe
Chcemy, aby otrzymane rany wpływały na rozgrywkę (ale jej nie dominowały). W przypadku otrzymania rany należy:
Udać się do cyrulika, który oceni szkodę i oceni czy potrzebna jest pomoc dodatkowego specjalisty.
Opatrunek obrażonej kończyny musi być widoczny (np temblak, chodzenie o kuli etc.).
Odgrywanie należy utrzymywać do końca dnia i wpływa ono na ograniczenie pracy (zbierania tokenów z lasu), a także na walkę (niemożność trzymania miecza/tarczy skutecznie wyklucza z walki).
Następnego dnia odwiedzić cyrulika na zdjęcie opatrunków

Zignorowanie rany/choroby, nie odgrywanie kontuzji, ignorowanie zasad - skutkować będzie w nasileniu objawów, otrzymaniu dodatkowych chorób - w tym też bezpowrotnej utraty kończyny.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można na 3 sposoby:

# Zadanie ciosu bronią '''nie wywołuje''' natychmiastowej śmierci, a ranę w miejscu gdzie padł cios. Gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Każda postać może dokonywać zabójstw na innych postaciach, '''o ile MG wyraża zgodę na ich zabicie'''. Zwykle (lecz nie zawsze) upatrzona ofiara dostaje od opatrzności (MG) ostrzeżenie, że jej życie jest zagrożone (czarne pióro).

Zabicie czyjejś postaci bez zgody MG jest niemożliwe, a próby dokonania tego traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy. Odebranie im możliwości dalszej gry bez szczególnego powodu i zgody MG, będzie karane z najwyższą surowością!

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć można każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich u Mistrza Gry Technicznego (MGT) na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia.'''

Pamiętaj, że zwierzyna znajdująca się na danym terenie należy do właściciela tego obszaru, a nie ‘do lasu’. Polowanie bez zgody hospodara jest kłusownictwem i jest karalne (acz możliwe), ale o tym niżej: https://wiki.limesmundi.pl/index.php/Mechanika_gry#K.C5.82usownictwo).
Upolowaną zwierzynę należy przetransportować do podgrodzia, albo do innego miejsca, gdzie przeprowadzi się dalszy proces zamiany makiety w tokeny. Pamiętaj, że zwierzyna ma swoją wagę i należy odegrać odpowiednio transport (najlepiej związać za nogi i nieść na plecach) tejże:
dzik 75 - 100 kg. ; warchlak 20 - 50 kg. ; wilk 30 - 60 kg. ; lis 3 - 14 kg.

;Połów ryb
Do połowu ryb należy wykorzystać wędkę – Łowienie powinno trwać około 10 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej - albo u rzemieślnika na podgrodziu also na stanowisku kłusowniczym.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Orientacyjne tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

Ostateczna ilość uzyskanych dóbr zależy od konkretnej zwierzyny i sposobu obrabiania.

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do Mistrza Gry Technicznego (MGT), który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do MGT. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale po odebraniu tokenów, trzeba odnieść je do lasu (niekoniecznie w to samo miejsce). Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".) Kłusować na makiety zwierząt można kilkukrotnie na tym samym terenie.

==Plądrowanie i rzeź wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

Szczegóły związane z posiadaniem i zarządzaniem ziemią znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|}

Dodatek: Polityka

2024-05-21T09:12:45Z

Mynthon:

==Ustrój terytorialny==
[[Plik:Mapa.png|thumb|Wschód Europy ok. 1300 r.]]
W ustroju XIV-wiecznych Wielkiego Księstwa Litewskiego i Żmudzi nie należy doszukiwać się skomplikowanych instytucji państwowych, rozbudowanych praw ani elegancko rozpisanych stosunków wasalnych, tak typowych dla feudalnej Europy. Uproszczając, w 1311 roku, Wielkie Księstwo Litewskie i częściowo zależna od niego Żmudź wciąż funkcjonowały w sposób zbliżony do państwa polskiego z czasów pierwszych Piastów, czyli na zasadach luźno powiązanych wspólnot rodowo-plemiennych.

====Podział administracyjny====
[[Plik:Mapa Grodów mini2.png|thumb|Wpływy stronnictw na terenach Żmudzi]]
Kraj podzielony jest na mniejsze obszary zwane '''ziemiami''', które są odpowiednikami księstw. W skład ziemi wchodzi kilka lub kilkanaście '''okręgów grodowych''', których centralnym punktem jest '''Gród''' stanowiący główny ośrodek handlu oraz siedzibę lokalnego władyki. Wokół grodu skupiają się mniejsze osiedla i grunty mu podległe czyli '''opola'''. Zaopatrują one gród we wszelkie dobra i stanowią własność bojarstwa związanego z danym grodem. Jednym z owych okręgów jest właśnie gród '''Telsze''' oraz podległe mu opola, takie jak: '''Linków''', '''Olszady''', '''Gryzice''', '''Błędny Las''', '''Skraj Puszczy''' itp.

Załączona obok mapa pokazuje aktualny fabularny podział przyległych Telszom opoli.

==Drabina społeczna==
[[Plik:Opola.png|thumb|Fabularny podział terenu wokół grodu Telsze]]
====Wielki Książę====
Najwyższym władcą '''Wielkiego Księstwa Litewskiego''' i powiązanej z nim '''Żmudzi''' jest '''Wielki Książę Vitenes Pukuwerowicz'''. Jego siedziba znajduje się w grodzie '''Troki''' niedaleko '''Wilna'''. Dotychczas Wielki Książę nie ingerował w sprawy Telsz, bowiem podlegały one Kunigasowi Jaksie, będącemu bratem Pierwszej Żony Vitenesa - Wielkiej Księżnej Vikinty (Tytuł Wielkiego Księcia jest niedostępny dla graczy).

====Kunigas/Książę====
Ziemie stanowiły własność '''kunigasów''' czyli dziedzicznych książąt, wywodzących się jeszcze z tradycji wodzów plemiennych. Kunigasi prezentowali bardzo zróżnicowany stopień posiadania i wpływów. Na Żmudzi do 1307 (Limes Mundi VIII) panowało 3 kunigasów: '''Butginas''', '''Tvirbutas''' i '''Jaksa'''. Telsze (gdzie toczy się gra) wchodziły w skład ziem należących do tego ostatniego. Tam też karzeł Jaksa (będący bratem Pierwszej Żony Wielkiego Księcia Litewskiego – Vikinty) poniósł śmierć w skutek spisku, na którego czele stał Tvirbutas. Po śmierci dotychczasowego władyki Tvirbutas przyjął chrzest oraz przejął władzę nad ziemiami konkurenta. Jego triumf nie trwał jednak długo, bowiem wiele z zagarniętych w ten sposób grodów zbuntowało się, co w krótkim czasie doprowadziło do krwawej wojny domowej. (Tytuł kunigasa jest niedostępny dla graczy)

====Bojarstwo====
Uprzywilejowaną, niższą od kunigasów i grododzierżców kastę społeczeństwa litewskiego stanowili '''bojarzy''' będący odpowiednikiem rycerstwa. Grupa ta wyrosła z co znamienitszych wojów oraz naczelników rodowych i niemal zawsze powiązana była z walką i orężem. Przynależność do bojarstwa nigdy nie była dziedziczna ani dożywotnia.

Bojarzy litewscy rzadko podsiadali nazwiska, nie wiązał ich kodeks rycerski ani rycerskie obyczaje. Majątek (głownie łupy wojenne) był dla nich przepustką do lepszego życia, szerszych praw, miru "lepszego od innych" i szansą na otrzymanie w lenno kawałka ziemi. Bojarzy podlegali grododzierżcy na zasadach zbliżonych do europejskiego sytemu lennego choć związek ten nie był tożsamy.

====Chłopi====
Najliczniejszą grupę stanowili wolni chłopi. Pracowali oni na własny rachunek lecz musieli regularnie odprowadzać podatek w srebrze i płodach rolnych na rzecz bojara do którego należało ich Opole. Nie mogli tażke bez pozwolenia swego Hospodara ( właściciela ziemi) przywłaszczać sobie pochodzących z jego ziem surowców takich jak zwierzęta i drewno. Chłop wraz z całym swoim dobytkiem nadal stanowią jego własność (miejsce zamieszkania oraz pracy chłopa jest zależne od woli Pana).

==Urzędy==
====Grododzierżca====
Kunigasi przy sprawowaniu władzy podpierali się '''Grododzierżcami'''. Grododzierżca to władyka całego okręgu grodowego, który podlega jedynie kunigasowi i jest jednym z kilku jego bezpośrednich wasali. Tytuł ten uzyskać można w przypadku podporządkowania sobie (w dowolny sposób) wszystkich istniejących w świecie gry opoli skupionych wokół grodu Telsze, dowodząc tym samym Kunigasowi swoją przydatność i umiejętności tak bitewne jak polityczne. (więcej o zakresie obowiązków Grododzierżcy znajdziesz w dodatku Zarządzanie Ziemią).

====Drużyna książęca====
Zbrojne ramię Grododzierżcy w podległym mu grodzie stanowiła '''drużyna''', złożona z jego wasali (właścicieli ziemskich) oraz ich wasali. Na rozkaz Grododzierżcy zobowiązani byli stawić się zbrojnie, pod rygorem utracenia ziem i praw. Dowództwo nad drużyną pełnił '''drużynowy''', wyznaczany przez Grododzierżcę. Cywun jako zarządca, również może wydawać rozkazy drużynie lub jej członkom, celem zaprowadzenia porządku prawnego.

====Cywun====
Urzędem plasującym się '''obok grododzierżcy''' jest '''Cywun''', który patrzył na ręce Grododzierżcy, dogląda porządku w grodzie, rozsądza spory majątkowe oraz wymierza kary za pospolite przestępstwa. W takim układzie Grododzierżcę przyrównać można do panującego a Cywuna do zarządcy.

Sprawy z zakresu posiadania ziemi, jej nadawania, utraty lub podziału regulowane są wedle przyjętych na danym obszarze zwyczajów (patrz. Dodatek zarządzanie ziemią) przez Grododzierżcę lub wprost przez samego Kunigasa. Cywun ma obowiązek czuwać nad ich prawidłowym przebiegiem. Nie jest władny jednak aby samemu rozsądzać tak istotne zagadnienia.

====Wiec====
Pozostałością po czasach rodowo-plemiennych był wiec czyli zgromadzenie wszystkich dorosłych mieszkańców danego okręgu grodowego, na którym mógł przemówić każdy za wyjątkiem niewolników. Wiec zwoływany był w ważnych sprawach dotyczących życia danej społeczności jak np. wybór cywuna, ogłoszenie święta, osądzenie wyjątkowo oburzające zbrodnie i wiele innych. Była to okazja do zebrania się razem, wymiany opinii, przedstawiania palących problemów i wylania żalów. Decyzje wiecu bywały wiążące choć niekiedy wymagały zatwierdzenia przez kunigasa lub grododzierżcę. Nad przebiegiem wiecu czuwał cywun, który miał obowiązek dbać o porządek oraz pilnować, aby każdy kto zechce został w końcu dopuszczony do głosu. Wyjątkiem od tej zasady były wiece, podczas których wybierało się Cywuna.

==Kodeks praw==
'''''(łacina)'''''

''Leges Telshensis AD 1305''

W sprawach dotyczących dwóch ludzi wyższego stanu lub dotyczących dwóch chłopów należących do różnych Panów, osobą rozsądzającą i wydającą wyroki jest namiestnik Kunigasa – Cywun.

W sprawach dotyczących dwóch chłopów jednego Pana, winien rozsądzać właściciel owych chłopów, bez pośrednictwa namiestnika kunigasowego.

Jeżeli chłop zawini rycerzowi, bojarowi lub kapłanowi, zostanie mu wymierzona kara cielesna co najmniej dwukrotna do poniesionej straty.

Jeżeli człowiek wyższego stanu zawini chłopu, Pan tego chłopa ma prawo domagać się rekompensaty pieniężnej, stosownej do poniesionej straty.

Jeśli sprawa dotyczy równych sobie stanem, wyrok zostanie wydany zgodnie z kodeksem.

'''''(język ruski)'''''

Gdy kto człowieka równego stanu zabije, zabity lub wzięty w niewolę zostanie.

Gdy kto człowieka niższego stanu zabije, Cywun główszczyznę wyznaczy.

Gdy kto człowieka wyższego stanu zabije, śmiertelne tortury otrzyma.

Gdy kto człowieka równego stanu członka lub oka pozbawi, tego samego oka lub członka pozbawią jego.

Gdy kto człowieka wyższego stanu członka lub oka pozbawi, dwoje oczu lub członków odejmą jemu.

Gdy kto człowieka niższego stanu członka lub oka pozbawi, Cywun rekompensatę wyznaczy.

Gdy kto włości pańskie zajedzie i splądruje, za wszystko osobno ukarany będzie i trzecią część szkody ponadto dopłaci. Właściciel ziem najechanych, może odstąpić od tych kar i w zamian wyzwać najeźdźcę, jeśli ten także posiada ziemię. Mogą tedy stanąć na udeptanej ziemi i zgodnie z tradycją o odebranie najeźdźcy ziem walczyć.

Gdy kobieta na zdradzie małżeńskiej złapana zostanie, mąż jej karę według tradycji wyznaczy. Takie i insze przewiny wobec obyczajów i moralności karane będą nałożeniem płaszcza hańbiącego, aby wszyscy winę człowieka skarconego ujrzeli i szydzić na płaszczu mogli. Tyczyć się to będzie jeno chrześcijan a w tym mężów stanu niższego i kobiet bez względu na urodzenie.

Gdy kto przeciw symbolom wiary rękę podniesie, rękę tę odejmą jemu.

Gdy kto rzecz lub zwierzę człowiekowi uprowadzi, Pan chłopa ukarze gdy na dobra innego nastał, ale i rekompensatę wypłaci. W tym przypadku 10 batów i znamię na policzku żelazem w kształcie „V”, by każdy widział, odciśnie.

Gdy kto się zbójnictwem na traktach i w lasach para, zakują go w dyby i tyle batów ile występków wymierzą. Dyb jednak nie rozkuwać szybko, by zbój występki swe zważył.

Gdy kto wodę lub żywność zatruł, w dyby pójdzie, jeśli kto umarł od tego, jak za mord odpowie.

Gdy kto do buntu przeciw prawu i władzy kunigasowej podjudza, karę na ciele otrzyma.

Gdy kto zbrojnie przeciw władzy kniaziowskiej występuje, nabity na pal zostanie.

Kto burdy po karczmach lub wsiach wywołuje, 5 batów lub płaszcz hańby otrzyma. Gdyby w takiej burdzie zabił kogo, tedy poza wsią na gałęzi powiesić.

Gdy kto przed sądem krzywo świadczy, języka lub ucha pozbawiony będzie.

Gdy kto samosąd wykona oko i palec wskazujący odejmą mu.

Kodeks będzie uzupełniany w czasie, gdyż nie sposób zawrzeć w nim wszystkich praw. Każda nowa sprawa wzbogaci Kodeks o wyrok wydany przez namiestnika kunigasowego, stając się tym samym obowiązującym w podobnych przypadkach prawem.

Stronnictwa

2024-05-21T09:05:49Z

Mynthon: /* Mapa obecnych wpływów w Grodach */

Poniżej znajdziesz informacje o funkcjonujących w świecie głównych grupach interesów. Aby dowiedzieć się więcej przeczytaj odpowiedni dodatek dla gracza: [[Strona główna#Dodatki|Dodatki]].

__SPIS__
==Żmudź==
Kraina leżąca między ziemiami Zakonu krzyżackiego a Wielkim Księstwem Litewskim, stanowiąca na początku XIV w. obszar ich wzajemnych sporów, walk o wpływy i terytorialnych zakusów. Nie posiada scentralizowanej władzy ani nie stanowi jednolitego organizmu politycznego. Panujące tam zwyczaje są szorstkie i dyktowane prawem pięści.

Żmudzini uchodzą za lud szczególnie charakterny, miłujący tradycję i wiarę w starych bogów. Jest to ostatni z niechrystianizowanych narodów Europy, który od wieków na przemian dźwiga i zrzuca kolejne obce jarzma.

;Ludzie lasu
Niewiele w nich człowieczeństwa, dlatego też budzą lęk i odrazę. Pozbawieni umiejętności społecznych, zamieszkujący gęstwinę leśną, plują na poddaństwo, dobre obyczaje i wszelkie prawa. Rzadko widywani i raczej unikani, żyją głęboko w borze, zajęci swymi sprawami. Z rzadka zbliżają się do siedzib ludzkich, zwabieni zapachem jadła lub hałasami. Często widywani w towarzystwie kapłanów względem, których zdają się nie odczuwać niechęci i strachu.
''Na grę człowiekiem lasu zgodę wyraża MG Bór. Każdy człowiek lasu musi wybrać Restrykcję Dziecko Boru oraz Cechę Krew Niedźwiedzia.''

::''Grając Żmudzinem koniecznie pobierz i przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Żmudź|Żmudź]]".''

==Wielkie Księstwo Litewskie==
Dominujące w regionie państwo, które na początku XIV w., pod rządami Wielkiego Księcia Vitenesa zdołało powstrzymać krzyżacką nawałę, a nawet rozszerzyć swoje wpływy na pobliskie księstwa ruskie - Połock i Witebsk. Los tego ostatniego pogańskiego kraju na mapie Europy, wciąż jest jednak niepewny. Od zachodu i północy otacza go bowiem katolickie Królestwo Polskie i państwo zakonu krzyżackiego a od wschodu i południa prawosławne księstwa ruskie. Sytuacji nie sprzyjają też napięte stosunki z niepokorną Żmudzią, nad którą Wielkie Księstwo od dawna już próbuje przejącą kontrolę.

Litwini, którzy od dłuższego już czasu wystawieni są na wpływy kultury ruskiej, jawią się jako lud bardziej cywilizowany od Żmudziniów a przynajmniej za takich pragną być uważani. Nacja ta słynie z pamiętliwości, dumy oraz wytrwałości. Wśród Litwinów nadal dominuje pogaństwo, choć na ich tereny ostatnimi czasy licznie napływają chrześcijanie, niosąc nową, budzącą zainteresowanie wiarę.

::''Decydując się na grę Litwinem koniecznie pobierz i przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkie Księstwo Litewskie]]"''

==Zakon krzyżacki==
Przeciwwagę dla wpływów Wielkiego Księstwa Litewskiego stanowi potężny Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, który wspierany przez Święte Cesarstwo Rzymskiego, w krótkim czasie stworzył państwo stanowiące największą potęgą militarna w regionu.

Po ustabilizowaniu krzyżackiego władztwa w Prusach, Zakon skierował swe działania przeciwko Wielkiemu Księstwo Litewskiemu. By jednak ofensywa ta mogła w pełni się rozwinąć, konieczne jest uprzednie podporządkowanie Żmudzi, stanowiącej trudny do przebycia bufor.

::''Decydując się na grę dowolną postacią w szeregach zakonu krzyżackiego koniecznie przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Zakon krzyżacki|Zakon krzyżacki]]"''

==Mapa obecnych wpływów w Grodach==
Poniższa mapa reprezentuje stan wpływów głównych frakcji na poszczególne grody, miasta i twierdze znajdujące się na terenach Żmudzi. Jest ona aktualizowana zgodnie ze stanem obecnym tj. stan na PO finale LM XIII "Kształt mgły":
[[Plik:Mapa Grodów mini2.png]]

ARCHIWUM:
[https://wiki.limesmundi.pl/images/archive/d/dc/20220418193122%21Mapa_Grod%C3%B3w_mini.png Stan na PRZED LM XIII "Kształt mgły"]

==Inne==
Jeżeli zależy Ci na grze postacią spoza powyższych, możesz też zagrać przybyszem z takich terenów jak:
*Inflanty,
*Królestwo Polskie,
*Prusy,
*Ruś,
*Skandynawia,
*Święte Cesarstwo Niemieckie.
Wybór swój musisz skonsultować z MG, który może nie zgodzić się na wprowadzenie takiej postaci. Jego decyzja nie podlega dyskusji.

Plik:Mapa Grodów mini2.png

2024-05-21T09:03:39Z

Mynthon: Przed LM XVI

Przed LM XVI

Dodatek: Chrześcijanie

2024-05-19T16:53:26Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje. Wielu chrześcijan dąży do tego aby zapewnić sobie wstawiennictwo jak największej liczby świętych. W tym celu wraz z wiernymi powierzonymi innym patronom, ochoczo uczestniczą w nabożeństwach ku czci świętych. Uczą się przy tym kolejnych obyczajów i modlitw. Zwyczajowo po nabożeństwie przyjmuje się symbole świętych, które potem najczęściej haftowane są obnoszone z dumą na szarfach lub chustach. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego wiernego.. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

Dodatek: Zarządzanie ziemią

2024-05-08T20:09:14Z

Mynthon: /* Grododzierżca */

Dodatek ten przeznaczony jest dla graczy, których postaci posiadają ziemię lub planują zdobycie jej w trakcie larpa.

==Hospodar==
[[Plik:Opola.png|thumb|Fabularny podział terenu wokół Telsz wraz z oznaczeniem obecnych właścicieli]]
Właścicielem ziemskim - Hospodarem, może zostać każda postać rycerskiego, bojarskiego lub duchownego stanu. Symbolem władzy nad daną ziemią jest Glejt. Nie posiada on karty przedmiotu, nie można go ukraść ani zgubić. Stanowi on jedynie symbol władzy oraz miejsce na którym można notować swoje postanowienia.
Ziemie (wyróżniamy: wsie oraz tereny leśne) symbolizowane są przez rozwieszone w terenie gry drewniane tablice ziemskie.

==Dochody==
Myto jest niewielkim, stałym dochodem płynącym z lasów, jezior i wsi, którego wysokość jest ustalona przez MG i wypłacana Hospodarowi jednorazowo przed rozpoczęciem gry. W przypadku terenów bez wsi dochód wynosi około 10 groszy i jest stały, w przypadku wsi myto wynosi 15 groszy w pierwszym roku w którym Hospodar posiada teren. Każdy kolejny raz, kiedy Hospodar odbierać będzie myto z każdego utrzymanego terenu będzie ono podwojone do wysokości 30 groszy.

We wsiach można codziennie wytwarzać żywność. W dowolnym momencie gry (pod warunkiem, że jest jasno) Hospodar może nakazać zebrać plony. Osobiście, lub poprzez wyznaczoną w tym celu osobę tj. zarządcę, zbiera chłopów i udaje się z nimi na teren wsi, gdzie zobowiązany jest poprowadzić scenę np. pracy w polu, oporządzania bydła czy dbania o pasieki. Prosimy, aby scena ta trwała uczciwy czas oraz była ciekawa dla współgraczy. Warto pomyśleć o narzędziach i rekwizytach, które temu posłużą (Podstawowe narzędzia do sceny można pożyczyć z karczmy).

Chłopów do pracy wysyła się raz dziennie. Istnieje możliwość wysłania chłopów do pracy dwa razy w ciągu dnia (należy poinformować o tym MG) lub nawet zmuszenia do pracy cudzego chłopa, ale może to przynieść różne konsekwencje. Po zakończeniu sceny pracy należy zabrać produkty, które dana wieś wygenerowała (reprezentowane przez duży wór z dobrami) i przetransportować je do MGT, który wymieni je na stosowne tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Wieś
! Produkcja
|-
| Małe wsie (np. Puszczany, Brzeziany, Krzyże)
| +1 żywność na każdą pracującą osobę
|-
| Linków
| +2 żywności na każdą pracującą osobę
|-
| Gryzice
| +3 żywności na każdą pracującą osobę
|-
| Olszady
| +4 żywności na każdą pracującą osobę
|}
Hospodar posiadający wieś może zwiększyć pulę zasobów do zebrania, stawiając dodatkowe budynki:
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Budynek
! Produkcja
!Koszt wzniesienia
|-
| Pasieka
| +2 miodu
| 4 drewna i 2 grosze
|-
| Kurnik
| +3 mięsa i +3 pierza
| 5 drewna i 6 groszy
|-
| Poszerzone Pola
| +1 żywności/każdą pracującą osobę
| 50 groszy (w wypadku małych wsi generuje to 10 drewna jako jednorazowy dodatek do myta)
|-
| Chlew (tylko w dużych wsiach)
| +10 żywności
| 8 drewna i 9 groszy
|-
| Obora (tylko w dużych wsiach)
| +12 żywności
| 12 drewna i 15 groszy
|-
| Młyn (tylko we wsiach z polami)
| +20 żywności, +1 żywności/każdą pracującą osobę
| 40 drewna, 10 kamieni, 60 groszy
|-
| Wędzarnia ryb (tylko nad wodą)
| +1 żywności
| 2 drewna, 4 kamienia i 5 groszy
|-
| Chata drwali (tylko we wsiach na terenach leśnych)
| +1 drewna za każdy zdobyty token drewna
| 10 drewna, 5 kamienia i 20 groszy
|-
| Garbarnia
| +5 futer
| 11 drewna, 3 kamienia, 10 groszy
|}

Aby postawić budynek należy zgromadzić wymagane zasoby podczas gry i po jej zakończeniu zadeklarować przeznaczenie ich na rozbudowę wsi. Od następnej odsłony budynek będzie już gotowy do użytku.

W splądrowanej wsi chłopi nie mogą pracować (wytwarzać dóbr). Podczas plądrowania można uszkodzić (odwrócić znacznik) dowolny z powyższych budynków - koszt odbudowy to 50% kosztu podstawowego zaokrąglając w górę.

Dodatkowy dochód można uzyskać z wyrębu drzew (tylko tereny leśne) oraz polowania (wsie oraz tereny leśne). Dokładny ich opis zawarty jest w mechanice gry.

==Zakładanie wsi==
Gracz ma prawo założyć jedną wieś na własnym terenie leśnym. Koszt wynosi 12 grzywien czyli 600 groszy. Wieś funkcjonuje w pełni od kolejnej odsłony. Nazwę wsi nadaje gracz w porozumieniu z MG. Wybudowanie wsi nie zwiększa ilości dużych glejtów, a jedynie podmienienia istniejący już glejt leśny na glejt z wsią.

PRZYKŁAD:

Gracz X postanowił wybudować w Skraju Puszczy wieś. Do glejtu "Skraj Puszczy" została dopisana wieś "Puszczany". Od tego momentu glejt taki jest traktowany jako glejt wiejski, jednocześnie na terenach nowo powstałej wsi, nadal można polować na zwierzęta oraz zbierać drewno.

==Nadawanie ziemi==
Nadawanie ziemi to szczególny akt wiążący Hospodara z inną postacią, na mocy, którego jest mu ona winna wsparcie i bezwzględne posłuszeństwo. W zamian może partycypować w dochodzie z ziemi, której fragment jej nadano. Akty nadania sporządzane są pisemnie na glejtach nadania ziemskiego oraz uroczyście ogłaszane ustnie przez nadającego. Nie można nadawać ziemi osobom stanu trzeciego. Minimalna wielkość nadania wynosi 1/3 obszaru ziemi. MG nie ingeruje w podział pieniędzy między postaciami.

Jeśli gracz posiadający duży glejt nie może pojawić się na kolejnej odsłonie larpa, musi przekazać ziemię wybranemu zarządcy. Po powrocie właściciela ziemi zarządca może wypowiedzieć mu posłuszeństwo i zawłaszczyć teren. W razie nie wyznaczenia zarządcy ziemia wraca we władanie Kunigasa.

Hospodar musi nadawać małe glejty z przyczyn prozaicznych: doglądanie swoich ziem, szczególnie kiedy jest ich dużo, przerasta jego fizyczne możliwości. Stąd też jego domena, którą może zarządzać bezpośrednio nie może wynosić więcej niż dwa duże glejty. Małe glejty zawsze są trzy.

==Użytkowanie ziemi==
Właściciel ziemski może nadawać prawo do użytkowania swoich terenów reprezentantom wszystkich stanów. Do praw tych należy między innymi: prawo do wycinki lasu, prawo polowania, połowu, czy dzierżawa konkretnych budynków we wsi. W zamian uzyskuje dobra ze swoich ziem oraz uzależnia go od siebie. MG nie wpływa na rodzaj umowy jaki ustalają postaci. Tylko właściciel ziemski może nadać prawo do użytkowania ziemi. W przypadku pozyskiwania dóbr przez chłopa, który upolował zwierzynę/wyciął las udaje się on z makietą/znacznikiem drewna do MGT i odgrywa oprawianie zdobyczy. Jeśli jest wierny i uczciwy sam nie będzie czerpać korzyści z polowania/wyrębu, a jedynie okaże Panu efekt swojej pracy. To właścicielowi MGT wyda tokeny fura/drewna itp. symbolizujące zdobyte dobra, by ten sam zdecydował co z nimi zrobi. Może nagrodzić chłopa monetą lub częścią łupu, ale nie musi. Właściciel ziemski by uzyskać dochód z pozyskanych dóbr, musi je sprzedać u kupca (patrz dodatek "[[Dodatek: Handel|Handel]]").

==Kłusownictwo, Plądrowanie i Rzeź wsi==
;Kłusownictwo
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Hospodara. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".)

;Plądrowanie i Rzeź wsi
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

==Umocnienia==
Umocnienia służą ochronie wsi, utrudniając ich plądrowanie:

*'''Ostrokół''' (koszt 25 gr i 10 drewna + utrzymanie kosztuje 5 drewna przed każdą kolejną odsłoną) - powoduje, że do plądrowania wsi potrzeba 5 osób
*'''Palisada''' (koszt 35 gr i 20 drewna + utrzymanie kosztuje 8 drewna przed każdą kolejną odsłoną) - powoduje, że do plądrowania wsi potrzeba 6 osób

Aby wybudować palisadę należy wpierw wznieść ostrokół. Umocnienia, jeśli zostaną splądrowane, lub zaniedbane ulegają uszkodzeniu i przestają spełniać swoją funkcję. Aby je naprawić należy zapłacić połowę kosztu ich budowy.

*'''Psy obronne''' (koszt 15 gr + 3 mięsa dziennie/9 na odsłonę) - powodują, że do plądrowania wsi potrzeba + 1 osoby. Podczas plądrowania psy zostają zabite. Trzeba je karmić codziennie. Nie nakarmienie psów może spowodować nieprzewidziane konsekwencje.

Hospodar lub powołany przez niego zarządca, podejmując próbę plądrowania własnych włości ignoruje powyższe umocnienia, nadal jednak zobowiązany jest być członkiem minimum 4 osobowej grupy.

==Zbrojne przejęcie ziemi==
===Casus belli===
Aby spróbować siłą odebrać ziemię jej właścicielowi, należy wybrać, podnieść oraz opłacić stosowny casus belli (''łac. powód do wojny''). Każde opole może zostać zaatakowane maksymalnie dwa razy na grę, jedynym wyjątkiem jest '''casus Przeszłości''', który pozwala na atak ponad powyższy limit. Opłatę za dany casus przekazuje się Grododzierżcy w momencie podniesienia swego roszczenia.

*'''Casus sąsiedzki''' - koszt 30 gr. - każde posiadane na początku gry opole, pozwala jednorazowo jego właścicielowi ubiegać się o zajęcie sąsiadującego z nim terenu. Jeśli Hospodar posiada więcej niż jedno opole, każde z nich generuje osobny casus.
*'''Casus wiarołomstwa''' - koszt 30 gr. - wasal osadzony na danym opolu może wypowiedzieć posłuszeństwo swojemu Seniorowi i poprzeć roszczenia innego Hospodara do tej ziemi, lub ubiegać się o jej przejęcie na własność. W wyniku podniesienia tego casusu może jednak zostać uznany za wiarołomcę, z którym nie warto wchodzić w żadne układy. Analogicznie, jeżeli Senior bez powodu zabierze swojemu wasalowi prawo do użytkowania terenu, zhańbiony wasal może w słuszności zwyczaju rościć sobie tym casusem prawo do ziemi z której go zwolniono. Wówczas to Senior będzie określany jako wiarołomca.
*'''Casus przeszłości''' - koszt 0 gr. - jeśli Hospodar utracił wszystkie ziemie, na następnej odsłonie będzie mu przysługiwał casus pozwalający jednokrotnie ubiegać się o jedną z ziem, którymi kiedyś zawiadywał. W przypadku porażki lub minięcia kolejnego roku ta szansa bezpowrotnie przemija.
*'''Casus ambicji''' - koszt 100 gr. - na dzikiej Żmudzi nawet nie posiadający żadnych terytorium aspirujący osobnik może próbować siłą zyskać prawo do ziemi.
*'''Casus plądru''' - koszt 10 gr. - jeśli Grododzierżca uzna jedną ze stron winną najazdu i splądrowania czyjegoś opola, może w charakterze wyroku, przydzielić casus plądru stronie pokrzywdzonej. Casus taki jest skuteczny wówczas przeciwko dowolnemu opolu należącemu do sprawcy.

Możliwe jest też podniesienie innego, nie ujętego w powyższym spisie casusu ustalonego z MG, o ile ma on logiczne i fabularne uzasadnienie. Koszt takiego casusu ustala się indywidualnie.

==='''Organizacja pojedynku'''===
Do walki o ziemię stają najczęściej drużyny. Podczas ustalania szczegółów walki, wpierw obrońca musi zadeklarować, jak liczną drużyną wystawi (od 1 do max. 5 osób). Następnie swoją deklarację składa agresor przy czym może on wystawić maksymalnie o jednego wojownika więcej niż obrońca (od 1 do max 6 osób). Damom, bojariniom i duchownym przysługuje możliwość wyznaczenia na swoje miejsce w drużynie szampierza. W walkach o ziemię nie mogą uczestniczyć chłopi.

Walka odbywa się zawsze 1 na 1. Każda drużyny wystawiają po kolei swoich wojowników. Wystawiony wojownik musi walczyć tak długo jak starczy mu sił lub dopóki się nie podda albo nie zostanie pokonany. Strony kontynuują starcie dopóki jednej z drużyn nie zostanie już ani jeden wojownik.

'''Ważne''' - Walka o ziemię odbywa się ZAWSZE na broń ostrą, nigdy ćwiczebną. Walczący mogą, zachowując honor, odstąpić od walki po tzw. pierwszej krwi tj. pierwszym obrażeniu otrzymanym "na ciało" (po utracie wszystkich punktów dodawanych przez pancerz/hełm) - kończy wtedy swój udział w walce drużynowej z lekką raną. W przeciwieństwie do normalnych walk - w pojedynkach o ziemię walczący mogą utrzymać się na nogach nawet po otrzymaniu pierwszego obrażenia "na ciało" i kontynuować starcie aż do trzeciego takiego trafienia - jednak otrzymanie jakiegokolwiek obrażenia ponad "pierwszą krew" kończy się dla walczącego ciężką raną po pojedynku.

Każde trafienie wywołuje zranienie, które należy odpowiednio odegrać. Dlatego warto pamiętać, że samo podejście po pojedynku może skończyć się długą rekonwalescencją, a w przypadku szczególnego pecha – śmiercią lub okaleczeniem postaci (rozsądnie jest poprosić cyrulika, by czuwał w pobliżu). Należy również pamiętać o tym, że uszkodzony w walce pancerz staje się bezużyteczny do czasu naprawy przez odpowiednich rzemieślników.

==='''Zwyczaje'''===

Po walce, zwycięzca natychmiast otrzymuje glejt uprawniający go do rozporządzaniem zdobytym terytorium. Zwyczajem jest, że bojarzy walczą o ziemię z reguły drużynami, wśród rycerstwa natomiast preferowane są pojedynki jeden na jednego. Wystawiania drużyn, nie jest jednak dla rycerzy zabronione.

==Grododzierżca==
Grododzierżcą zostaje osoba, która zgromadziła w swoich rękach wszystkie ziemie i wsie w danym okręgu grodowym. Staje się ona drugą po Kunigasie najważniejszą osobą w okręgu.

Grododzierżca samodzielnie może posiadać do 4 ziem (dużych glejtów) i rozdać do nich prawa wasalom (małe glejty) według własnego uznania. Nie rozdanie praw nie oznacza utraty ziem jak w przypadku właścicieli ziemskich. Resztę terenów (duże glejty) Grododzierżca nadaje, tracąc tym samym prawo do nadawania na nich praw (małe glejty). Dlatego Grododzierżca nie decyduje o byciu lub nie byciu wasalem na terenie, który został przez niego nadany.

PRZYKŁAD:

Grododzierżca posiada Jezioro Mastis, Błędny Las, Gryzice i Wschodnią Knieję. Może, ale nie musi, wybrać sobie od 1 do 3 wasali na każdą z tych ziem i oddać im małe glejty. Pozostałe tereny musi nadać przekazując duży glejt np. Brzozowego Lasu i Telszeńskich Moczar Pani Aiste. Od teraz to ona a nie Grododzieżca będzie nadawać na tych terenach małe glejty i to ona jest ich bezpośrednim zwierzchnikiem (seniorem).

Każdy kto przyjmie od Grododzierżcy ziemię, zostaje jego wasalem, jednocześnie stając się członkiem Drużyny Książęcej. Drużyna taka może zostać powołana pod broń w każdej chwili, natomiast odmowa stawienia się na wezwanie seniora, skutkuje utratą prawa do ziemi. Grododzierżca sygnał mobilizacyjny daje jedynie własnym wasalom tj. Hospodarom i zarządcom na swoich ziemiach. Powołanie pozostałych wasali (małe glejty) w obrębie terenów nadanych innym właścicielom, jest ich obowiązkiem, a odmowa mobilizacji jest jedynym wyjątkiem kiedy Grododzierżca może odebrać nieswojemu wasalowi jego prawa (choć zwyczajowo powinien to i tak zrobić sam właściciel). Grododzierżca może w razie potrzeby przyjąć do drużyny kogoś, niebędącego wasalem na jego ziemiach, ale zwyczajowo prawo takie powinien otrzymać po działaniach zbrojnych. Jeśli przeżyje. Rozkazy Drużynie może także wydawać Cywun, jeśli potrzebuje wsparcia w zaprowadzaniu porządku prawnego. Grododzierżca wyłania spośród wszystkich wasali Drużynnika, który staje na czele Drużyny.

Każdy bezpośredni wasal może być pozbawiony ziem lub praw do nich przez Grododzierżcę. Wywłaszczenie takie odbywa się jedynie na podstawie oświadczenia woli (należy wtedy oddać glejt). Jeśli odebranie ziemi dotyczy właściciela ziemskiego (duży glejt), prawa na tych ziemiach automatycznie tracą też jego wasale (małe glejty). Wasal Grododzierżcy z dużym glejtem, który nie zgadza się z jego decyzją, może udać się do Kunigasa, by ten rozsądził zasadność postanowienia Grododzierżcy. Wasal Grododzierżcy z małym glejtem (na jego ziemi) nie ma instancji, do której może się odwołać i musi uszanować decyzję seniora.

PRZYKŁAD:

Grododzierżca odbiera Pani Aiste Telszeńskie Moczary, co skutkuje utratą małych glejtów wszystkich jej wasali. Może ona udać się do Kunigasa na sąd w swojej sprawie, ale do czasu wydania przez niego wyroku, prawa do ziem traci i ona i jej wasale. W drugim przypadku Grododzierżca odbiera prawo do ziemi sojowemu bezpośredniemu wasalowi z małym glejtem np. w Błędnym Lesie. Od tej decyzji nie ma odwołania.

Między Hospodarami może dalej dochodzić do prób odbierania sobie terenów na dotychczasowych zasadach. Grododzierżca nie ingeruje w legalne zdobywanie ziemi. Odbijając ziemię innemu właścicielowi ziemskiemu, zostaje się automatycznie wasalem Grododzierżcy i składa mu hołd.

Każdy bezpośredni wasal też może być pozbawiony praw do ziem (mały glejt) przez Hospodara. Jeśli wasal właściciela ziemskiego nie zgadza się z jego decyzją, może udać się do Grododzierżcy, by ten rozsądził zasadność postanowienia Hospodara.

Grododzierżca wyznacza podatek wobec każdej nadanej przez siebie ziemi. Nieopłacenie podatku skutkuje natychmiastowym jej odebraniem. Oznacza to, że właściciel ziemski, który nie opłaci podatku utraci duży glejt, a wszyscy jego wasale na tym terenie utracą małe glejty. Obowiązek płacenia podatku Grododzierżca egzekwuje tylko od swoich bezpośrednich wasali, dlatego każdy Hospodar musi zmobilizować swoich wasali i chłopów do dostarczenia mu odpowiedniej sumy, pod rygorem utraty ziemi. To samo tyczy się wasali Grododzierżcy z małymi glejtami na jego terenach – tracą je nie uiszczając podatku. Grododzierżca sam ustala wysokość podatku, jest on jednak nie mniejszy niż dolny limit wyznaczony przez MG. Grododzierżca płaci 1/3 dochodu z podatku swojemu zwierzchnikowi – Kunigasowi. Nie opłacenie podatku w całości może skończyć się dla Grododzierżcy różnie, ale nie jest równoznaczne z natychmiastową utratą stanowiska.

Gracz który z przyczyn dowolnych nie może pojawić się na kolejnej odsłonie, a piastuje stanowisko Grododzierżcy, musi wyznaczyć swojego zastępcę – '''Komesa''', spośród właścicieli ziemskich. Komes przejmuje jego ziemie i zarząd nad pozostałymi terenami, zbiera i ustala podatki oraz rozsądza w sprawach ziemskich. Ma też prawo do odbierania i nadawania ziem. Nie istnieje możliwość zasiedzenia na stanowisku i tym samym przejęcia roli Grododzierżcy, o ile nieobecny Grododzierżca pojawi się na następnej odsłonie. Za to jego druga pod rząd nieobecność będzie oznaczała awans Komesa.

Grododzierżca może zostać obalony, a jego następcę wybiera się na podstawie głosowania. Obalenie Grododzierżcy nie rozpoczyna więc ponownego wyścigu o władztwo nad wszystkimi ziemiami. Z tego płynie wniosek, że gród, w którym raz pojawił się Grododzierżca nie może już funkcjonować bez niego. By obalić Grododzierżcę wszyscy właściciele ziemscy muszą zebrać się w jednym miejscu i naraz wypowiedzieć mu posłuszeństwo (brak kogokolwiek lub wstrzymanie się od głosu powoduje, że próba jest nieudana). Następnie odbywa się pojedynek między Grododzierżcą a jednym, wyznaczonym właścicielem ziemskim. Do pojedynku mogą stanąć także szampierze. Czas na zorganizowanie takiego pojedynku wyznacza się do końca najbliższej przerwy, co nie oznacza, że z rzuceniem wyzwania należy czekać do ostatniej chwili (przypominamy Zasadę nr 1). Tylko przegrana w pojedynku Grododzierżcy lub jego szampierza owocuje utratą przez niego stanowiska. Natomiast wygrany przez niego pojedynek niweczy plany Hospodarów. Próbę obalenia Grododzierżcy można podjąć tylko raz na larpa. Jeśli Grododzierżca lub jego szampierz przegra pojedynek traci on stanowisko, zachowując prawo do jednej, wybranej przez siebie ziemi. Jego następcę wybiera się spomiędzy właścicieli ziemskich (z jego pominięciem) na drodze głosowania. W głosowaniu takim musi wziąć udział każdy Hospodar. Posiada on tyle głosów ile posiadał ziem (jeden duży glejt=jeden głos). Ziemie należące wcześniej do Grododzierżcy (max. 4) nie biorą udziału w głosowaniu. Grododzierżcą zostaje osoba, która uzyskała największą liczbę głosów. Nie można wstrzymać się od głosowania. Póki nie zostanie wyłoniony nowy Grododzierżca właściciele ziemscy tracą prawo do nadanych ziem, korzystając jedynie z płynącego z nich prawa głosu. Komesa obala się na tożsamych zasadach. W każdej chwili w akcję obalania Grododzierżcy może wmieszać się Kunigas. Jego słowo jest w tym temacie nadrzędne, niezależnie od dotychczasowych posunięć Hospodarów. Kunigas może też w każdej chwili odwołać lub powołać Grododzierżcę.

Mechanika gry

2024-04-22T18:57:09Z

Mynthon:

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli po za wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Wszelki alkohol przynoszony na grę należy oznaczyć jako własny (albo wspólny) i złożyć na przechowanie w karczmie. Podczas gry można za larpowe pieniądze takowy trunek kupić u karczmarza.

Karczmarz może odmówić wydania alkoholu, jeśli uzna, że gracz jest zbyt pijany, albo nie ma 18 lat (mentalnie lub fizycznie).

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Cień''' - Nieuchwytny, złowieszczy i złośliwy. Zwodzi i zasiewa wątpliwości.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.
*'''Sen''' - Eteryczny, tajemniczy i melancholijny. Prowadzi w zdradliwy labirynt marzeń i koszmarów.

'''MG Emeryt'''
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''czerwone światło ulokowane na dłoni''' - postać roztacza wokół siebie dojmującą aurę potęgi. Wszelka konfrontacja z nią jest z góry skazana na niepowodzenie.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

Niektóre przedmioty generowane są w trakcie gry i nie posiadają swojego odpowiednika w rzeczywistości. Wtedy gracz otrzymuje Kartę Przedmiotu z jego nazwą.

Rozróżniamy następujące typy kart przedmiotów:
*'''Karta biała''' - Symbolizuje każdy typowy przedmiot np. zioła lub część zwierzęcia. Domyślnie karta taka nie posiada wpisanej wartości. Cenę można samodzielnie szacować.
*'''Karta Vis/Ist''' - Karty o takiej nazwie można znaleźć w najbardziej zaskakujących miejscach, ale należy je ignorować, chyba że postać posiada umiejętność ich dostrzegania (o posiadaniu takiej umiejętności gracza poinformuje MG).

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała srebrna moneta.
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Mała złota moneta. Równowartość czterech groszy.
*'''1 Grzywna''' - Duża srebrna moneta lub laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futro
| 2-6 gr
|-
| Kamień
| 3-6 gr
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

Każdemu ze stanu wyższego przysługuje wniesienie na grę jednej sztuki broni (dowolnego typu, np. miecz, włócznia, topór, buzdygan, oszczep, pałka). Za każdą kolejną wniesioną do gry trzeba będzie zapłacić 20 groszy fabularnej waluty.

Łuki i bezpieczne noże są dostępne dla wszystkich postaci bez ograniczeń.

W przypadkach postaci chłopskich z zawodu myśliwych, drwali lub kapłanów koszt wniesienia bezpiecznego narzędzia (siekierka, włócznia, oszczep) to z reguły 5 gr. Zastrzegamy jednak, że jest to narzędzie i prosimy o odpowiednie odgrywanie jej ułomności w przypadku konfrontacji z prawdziwą bronią bojową.

W przypadkach niejasnych lub niewymienionych powyżej sprawę będziemy rozpatrywać indywidualnie.
W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt z MG Żar.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami. Jeśli postać posiada „pancerne” rękawice, może chwytać ostrze przeciwnika.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry każdej postaci może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach z pomocą śpieszą cyrulicy i felczerzy. Przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]".

;Rana
Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od cyrulika, który podejmuje się leczenia. Niektóre urazy mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Choroba
Choroba może dotknąć każdą postać. Co więcej, nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Postać dotknięta infekcją musi odgrywać jej skutki tak długo, jak nie zostanie uzdrowiona. Niektóre choroby mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Zatrucie
Długość zatrucia bywa bardzo różna i nie zawsze opłaca się je leczyć. Może się jednak zdarzyć, że działanie trucizny przybiera na sile, a postać czuje się coraz gorzej. Mechanika zatrucia dostępna jest tylko zielarzom. Metody leczenia trucizn znajdują się w dodatkach "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" i "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]" dostępnych dla wybranych postaci.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można na 3 sposoby:

# Zadanie ciosu bronią '''nie wywołuje''' natychmiastowej śmierci, a ranę w miejscu gdzie padł cios. Gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Każda postać może dokonywać zabójstw na innych postaciach, '''o ile MG wyraża zgodę na ich zabicie'''. Zwykle (lecz nie zawsze) upatrzona ofiara dostaje od opatrzności (MG) ostrzeżenie, że jej życie jest zagrożone (czarne pióro).

Zabicie czyjejś postaci dla samego tylko aktu (bez zgody MG), traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy. Odebranie im możliwości dalszej gry bez szczególnego powodu i zgody MG, będzie karane z najwyższą surowością!

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć można każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich u Mistrza Gry Technicznego (MGT) na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia oraz odegrać scenę oprawiania.'''

"Oprawione" zwierzę można zamienić u MGT na tokeny mięsa, futra czy pierza. Od decyzji gracza zależy wówczas czy zwierzynę „skłusował” i całość profitów zatrzyma dla siebie czy też odda je właścicielowi ziemi, na której zwierzę upolował.

;Połów ryb
*Wędka – Łowienie powinno trwać 5 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Maksymalnie można odłowić 2 ryby. Pomiezy kolejnymi połowami trzeba odczekać przynajmniej godzinę. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej.
*Sieć – sieć trzeba umieścić w jeziorze a połów powinien trwać ok 15 minut. Jeśli gracz planuje łowić ryby siecią musi uprzednio poinformować MG.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do Mistrza Gry Technicznego (MGT), który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do MGT. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale po odebraniu tokenów, trzeba odnieść je do lasu (niekoniecznie w to samo miejsce). Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".) Kłusować na makiety zwierząt można kilkukrotnie na tym samym terenie.

==Plądrowanie i rzeź wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

Szczegóły związane z posiadaniem i zarządzaniem ziemią znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|}

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-18T13:29:42Z

Mynthon: /* Katolicyzm a Prawosławie */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:

Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-18T13:14:17Z

Mynthon: /* Katolicyzm a Prawosławie */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne.
Prawosławni nie praktykują odpustów. Nie wierzą w czyściec, ani dogmaty o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Duch Święty pochodzi od Ojca.
Cerkiew odrzuca także celibat księży (o ile związek małżeński zawarto przed przyjęciem święceń). Nie tyczy się to biskupów – którzy wybierani są spośród mnichów których celibat dotyczy.
Prawosławie nie uznaje prymatu biskupa Rzymu w chrześcijaństwie oraz odrzuca dogmat o nieomylności Papieża. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).
U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynopola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

Znak Krzyża i modlitwy - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjnej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękają.

Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Prawosławie na Litwie i Żmudzi:
Książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijańskiego wschodniego rytu oficjalną religię państwową. Panujący w latach 1019-1054 Jarosław I Mądry umocnił pozycję Kościoła Wschodniego na Rusi Kijowskiej. Początkowo metropolia wchodziła w skład Patriarchatu Konstantynopola. Pierwotnie metropolita rezydował w Kijowie, następnie we Włodzimierzu.
Na tronie metropolity kijowskiego zasiada metropolita Piotr II, którego zwierzchnikiem jest nadal Patriarcha Konstantynopolitański Atanazy I

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-11T19:08:49Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Plik:Symbole chrzescijanskie3.jpg

2024-04-11T19:07:58Z

Mynthon: symbole chrzescijanskie

symbole chrzescijanskie

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-11T19:04:19Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:Symbole chrzescijanskie.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-09T19:33:54Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-09T19:33:26Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:symbole chrzescijanskie1.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-09T19:17:48Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:symbole chrzescijanskie2.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-04-09T19:12:05Z

Mynthon: /* Święci patroni */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci patroni===
[[Plik:symbole chrzescijanskie.jpg|thumb|Symbole świętych chrześcijańskich]]
Świętymi zwie się męczenników i ludzi szczególnie umiłowanych przez Boga, którzy swoim żywotem mogą służyć żyjącym za wzory do naśladowania na krętej drodze do zbawienia. Patronują oni zwykle konkretnym grupom społecznymi i zawodowymi jak również wspomagają wiernych w szczególnych dla nich sytuacjach życiowych. Formą kultu świętych są odmawiane do nich modlitwy oraz odprawiane ku ich czci obrządki. W modlitwach tych prosi się świętych zwykle o wstawiennictwo i pomoc w przypadkach trudnych lub niebezpiecznych – wierzy się bowiem, że maja oni moc wyjednania u Boga szczególnej łaski dla modlącego.

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać świętego, który jest jej z takiego czy innego powodu najbliższy, nosić ze sobą jego symbol, jak również znać charakterystyczne dla jego kultu zwyczaje*. Wielu chrześcijan dąży do tego aby poznać i przyjąć za własnych, jak największą liczbę świętych - w tym celu ochoczo kontaktują się oni z wyznawcami innych patronów ucząc się od nich kolejnych obyczajów i przyjmując kolejne symbole, które potem są obnoszone z dumą na widoku. Kto bowiem ma ich najwięcej ten szczyci się opinią najgorliwszego z gorliwych wyznawców Boga jedynego. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.

Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Jezusa. Oprócz niej szczególnie często wspominani są także:

*'''Św. Agata - patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej - patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej - patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia - patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna - patronka garncarzy, powroźników i tkaczy. Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma - patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja - patronka mamek i praczek Przedmiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin - patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przedmiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena - patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj - patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr - patron rybaków – strzeże bram niebios. Przedmiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika - patronka handlarzy i wozaków. Przedmiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

::''Gracz powinien wybrać swojego patrona w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-01-26T07:55:09Z

Mynthon: /* Święci */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci===
Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Boga.
Święci opiekują się konkretnymi grupami społecznymi i zawodowymi. Najczęściej wspominani są:

*'''Św. Agata- patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej– patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej – patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia – patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna – patronka garncarzy, powroźników i tkaczy . Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma – patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja– patronka mamek i praczek Przymiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin– patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przymiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena – patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj – patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr– patron rybaków– strzeże bram niebios. Przymiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika– patronka handlarzy i wozaków. Przymiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać patrona który jest jej najbliższy i znać modlitwę do niego/niej. W modlitwie prosi się świętego o wstawiennictwo i pomoc przy trudach i niebezpieczeństwach. Niekiedy, jeśli modlitwa wyszeptana jest przez kogoś o czystym sumieniu można spodziewać się pomocy świętego.
Każdy dobry chrześcijanin posiada szklaperz bądź rycinę świętego - jest to jeden z najważniejszych prywatnych przedmiotów postaci. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.
::''Gracz powinien wybrać swojego świętego w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-01-26T07:54:13Z

Mynthon: /* Święci */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci===
Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Boga.
Święci opiekują się konkretnymi grupami społecznymi i zawodowymi. Najczęściej wspominani są:

*'''Św. Agata- patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej– patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej – patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia – patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''św. Jakub - patron podróżnych. Przedmiot - muszla'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna – patronka garncarzy, powroźników i tkaczy . Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma – patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja– patronka mamek i praczek Przymiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin– patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przymiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena – patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj – patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr– patron rybaków– strzeże bram niebios. Przymiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika– patronka handlarzy i wozaków. Przymiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać patrona który jest jej najbliższy i znać modlitwę do niego/niej. W modlitwie prosi się świętego o wstawiennictwo i pomoc przy trudach i niebezpieczeństwach. Niekiedy, jeśli modlitwa wyszeptana jest przez kogoś o czystym sumieniu można spodziewać się pomocy świętego.
Każdy dobry chrześcijanin posiada szklaperz bądź rycinę świętego - jest to jeden z najważniejszych prywatnych przedmiotów postaci. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.
::''Gracz powinien wybrać swojego świętego w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Dodatek: Chrześcijanie

2024-01-24T20:51:18Z

Mynthon: /* Święci */

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci===
Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Boga.
Święci opiekują się konkretnymi grupami społecznymi i zawodowymi. Najczęściej wspominani są:

*'''Św. Agata- patronka kowali. Przymiot – kleszcze/obcęgi.'''
*'''Św. Andrzej– patron rycerzy. Przymiot – belka z Krzyża.'''
*'''Św. Anna - patronka akuszerek. Przedmiot - biała chusta splamiona krwią.'''
*'''Św. Bartłomiej – patron bartników. Przedmiot – płat skóry.'''
*'''Św. Cecylia – patronka muzyków. Przedmiot – róża.'''
*'''Św. Jerzy– patron myśliwych. Przymiot – włócznia.'''
*'''Św. Józef - patron cieśli, drwali i ojców. Przedmiot – młotek.'''
*'''Św. Katarzyna – patronka garncarzy, powroźników i tkaczy . Przedmiot – krzyż.'''
*'''Św. Kosma – patron cyrulików, felczerów i zielarzy. Przedmiot - moździerz (do ucierania ziół)'''
*'''Św. Krzysztof – patron katów. Przedmiot – gwoździe.'''
*'''Św. Łucja– patronka mamek i praczek Przymiot – świeca lub oczy na tacy.'''
*'''Św. Marcin– patron poławiaczy pijawek i smolarzy. Przymiot – płaszcz.'''
*'''Św. Maria Magdalena – patronka balwierzy. Przedmiot – naczynie z olejem.'''
*'''Św. Mikołaj – patron młynarzy, piwowarów i wędzarników. Przedmiot – chleb.'''
*'''Św. Piotr– patron rybaków– strzeże bram niebios. Przymiot – klucze.'''
*'''Św. Weronika– patronka handlarzy i wozaków. Przymiot – chusta z odbiciem twarzy Jezusa.'''

Każda postać chrześcijańska powinna wybrać patrona który jest jej najbliższy i znać modlitwę do niego/niej. W modlitwie prosi się świętego o wstawiennictwo i pomoc przy trudach i niebezpieczeństwach. Niekiedy, jeśli modlitwa wyszeptana jest przez kogoś o czystym sumieniu można spodziewać się pomocy świętego.
Każdy dobry chrześcijanin posiada szklaperz bądź rycinę świętego - jest to jeden z najważniejszych prywatnych przedmiotów postaci. Relikwie dozwolone tylko za zgodą MG.
::''Gracz powinien wybrać swojego świętego w panelu postaci.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Mechanika gry

2024-01-24T20:43:34Z

Mynthon: /* Mistrzowie Gry i Organizatorzy */

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli po za wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Wszelki alkohol przynoszony na grę należy oznaczyć jako własny (albo wspólny) i złożyć na przechowanie w karczmie. Podczas gry można za larpowe pieniądze takowy trunek kupić u karczmarza.

Karczmarz może odmówić wydania alkoholu, jeśli uzna, że gracz jest zbyt pijany, albo nie ma 18 lat (mentalnie lub fizycznie).

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Cień''' - Nieuchwytny, złowieszczy i złośliwy. Zwodzi i zasiewa wątpliwości.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.
*'''Sen''' - Eteryczny, tajemniczy i melancholijny. Prowadzi w zdradliwy labirynt marzeń i koszmarów.

'''MG Emeryt'''
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''czerwone światło ulokowane na dłoni''' - postać roztacza wokół siebie dojmującą aurę potęgi. Wszelka konfrontacja z nią jest z góry skazana na niepowodzenie.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

Niektóre przedmioty generowane są w trakcie gry i nie posiadają swojego odpowiednika w rzeczywistości. Wtedy gracz otrzymuje Kartę Przedmiotu z jego nazwą.

Rozróżniamy następujące typy kart przedmiotów:
*'''Karta biała''' - Symbolizuje każdy typowy przedmiot np. zioła lub część zwierzęcia. Domyślnie karta taka nie posiada wpisanej wartości. Cenę można samodzielnie szacować.
*'''Karta Vis/Ist''' - Karty o takiej nazwie można znaleźć w najbardziej zaskakujących miejscach, ale należy je ignorować, chyba że postać posiada umiejętność ich dostrzegania (o posiadaniu takiej umiejętności gracza poinformuje MG).

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała srebrna moneta.
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Mała złota moneta. Równowartość czterech groszy.
*'''1 Grzywna''' - Duża srebrna moneta lub laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futro
| 2-6 gr
|-
| Kamień
| 3-6 gr
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Obdarzeni==
Niektóre postaci noszą przy włosach i uszach ladaczniczoróżowe pióra. Twoja postać dostrzega w takich osobach wszystko to, czego nie znosi w sobie samej lub czego się boi – skąpiec dostrzeże w takim osobniku chciwego oszusta; honorowy rycerz - zdrajcę bez sumienia itp. '''W każdym wypadku należy to odegrać''' – Twoja postać raczej nie wpadnie w szał i nie zaatakuje takiej osoby, ale pogardliwie lub z odrobiną strachu odmówi jej pomocy, albo zażąda za pomoc podwójnej ceny. Nie zastosowanie się do tej zasady może skutkować poważnymi konsekwencjami dla Twojej postaci.

Nie wolno nosić ladaczniczoróżowego koloru bez zezwolenia MG.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

Każdemu ze stanu wyższego przysługuje wniesienie na grę jednej sztuki broni (dowolnego typu, np. miecz, włócznia, topór, buzdygan, oszczep, pałka). Za każdą kolejną wniesioną do gry trzeba będzie zapłacić 20 groszy fabularnej waluty.

Łuki i bezpieczne noże są dostępne dla wszystkich postaci bez ograniczeń.

W przypadkach postaci chłopskich z zawodu myśliwych, drwali lub kapłanów koszt wniesienia bezpiecznego narzędzia (siekierka, włócznia, oszczep) to z reguły 5 gr. Zastrzegamy jednak, że jest to narzędzie i prosimy o odpowiednie odgrywanie jej ułomności w przypadku konfrontacji z prawdziwą bronią bojową.

W przypadkach niejasnych lub niewymienionych powyżej sprawę będziemy rozpatrywać indywidualnie.
W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt z MG Żar.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami. Jeśli postać posiada „pancerne” rękawice, może chwytać ostrze przeciwnika.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry każdej postaci może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach z pomocą śpieszą cyrulicy i felczerzy. Przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]".

;Rana
Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od cyrulika, który podejmuje się leczenia. Niektóre urazy mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Choroba
Choroba może dotknąć każdą postać. Co więcej, nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Postać dotknięta infekcją musi odgrywać jej skutki tak długo, jak nie zostanie uzdrowiona. Niektóre choroby mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Zatrucie
Długość zatrucia bywa bardzo różna i nie zawsze opłaca się je leczyć. Może się jednak zdarzyć, że działanie trucizny przybiera na sile, a postać czuje się coraz gorzej. Mechanika zatrucia dostępna jest tylko zielarzom. Metody leczenia trucizn znajdują się w dodatkach "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" i "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]" dostępnych dla wybranych postaci.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można na 3 sposoby:

# Zadanie ciosu bronią '''nie wywołuje''' natychmiastowej śmierci, a ranę w miejscu gdzie padł cios. Gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Każda postać może dokonywać zabójstw na innych postaciach, '''o ile MG wyraża zgodę na ich zabicie'''. Zwykle (lecz nie zawsze) upatrzona ofiara dostaje od opatrzności (MG) ostrzeżenie, że jej życie jest zagrożone (czarne pióro).

Zabicie czyjejś postaci dla samego tylko aktu (bez zgody MG), traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy. Odebranie im możliwości dalszej gry bez szczególnego powodu i zgody MG, będzie karane z najwyższą surowością!

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć można każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich u Mistrza Gry Technicznego (MGT) na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia oraz odegrać scenę oprawiania.'''

"Oprawione" zwierzę można zamienić u MGT na tokeny mięsa, futra czy pierza. Od decyzji gracza zależy wówczas czy zwierzynę „skłusował” i całość profitów zatrzyma dla siebie czy też odda je właścicielowi ziemi, na której zwierzę upolował.

;Połów ryb
*Wędka – Łowienie powinno trwać 5 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Maksymalnie można odłowić 2 ryby. Pomiezy kolejnymi połowami trzeba odczekać przynajmniej godzinę. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej.
*Sieć – sieć trzeba umieścić w jeziorze a połów powinien trwać ok 15 minut. Jeśli gracz planuje łowić ryby siecią musi uprzednio poinformować MG.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do Mistrza Gry Technicznego (MGT), który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do MGT. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale po odebraniu tokenów, trzeba odnieść je do lasu (niekoniecznie w to samo miejsce). Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".) Kłusować na makiety zwierząt można kilkukrotnie na tym samym terenie.

==Plądrowanie i rzeź wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

Szczegóły związane z posiadaniem i zarządzaniem ziemią znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|}

Mechanika gry

2024-01-24T18:16:50Z

Mynthon: /* Mistrzowie Gry i Organizatorzy */

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli po za wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Wszelki alkohol przynoszony na grę należy oznaczyć jako własny (albo wspólny) i złożyć na przechowanie w karczmie. Podczas gry można za larpowe pieniądze takowy trunek kupić u karczmarza.

Karczmarz może odmówić wydania alkoholu, jeśli uzna, że gracz jest zbyt pijany, albo nie ma 18 lat (mentalnie lub fizycznie).

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Cień''' - Nieuchwytny, złowieszczy i złośliwy. Zwodzi i zasiewa wątpliwości.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.

'''MG Emeryt'''
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''czerwone światło ulokowane na dłoni''' - postać roztacza wokół siebie dojmującą aurę potęgi. Wszelka konfrontacja z nią jest z góry skazana na niepowodzenie.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

Niektóre przedmioty generowane są w trakcie gry i nie posiadają swojego odpowiednika w rzeczywistości. Wtedy gracz otrzymuje Kartę Przedmiotu z jego nazwą.

Rozróżniamy następujące typy kart przedmiotów:
*'''Karta biała''' - Symbolizuje każdy typowy przedmiot np. zioła lub część zwierzęcia. Domyślnie karta taka nie posiada wpisanej wartości. Cenę można samodzielnie szacować.
*'''Karta Vis/Ist''' - Karty o takiej nazwie można znaleźć w najbardziej zaskakujących miejscach, ale należy je ignorować, chyba że postać posiada umiejętność ich dostrzegania (o posiadaniu takiej umiejętności gracza poinformuje MG).

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała srebrna moneta.
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Mała złota moneta. Równowartość czterech groszy.
*'''1 Grzywna''' - Duża srebrna moneta lub laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futro
| 2-6 gr
|-
| Kamień
| 3-6 gr
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Obdarzeni==
Niektóre postaci noszą przy włosach i uszach ladaczniczoróżowe pióra. Twoja postać dostrzega w takich osobach wszystko to, czego nie znosi w sobie samej lub czego się boi – skąpiec dostrzeże w takim osobniku chciwego oszusta; honorowy rycerz - zdrajcę bez sumienia itp. '''W każdym wypadku należy to odegrać''' – Twoja postać raczej nie wpadnie w szał i nie zaatakuje takiej osoby, ale pogardliwie lub z odrobiną strachu odmówi jej pomocy, albo zażąda za pomoc podwójnej ceny. Nie zastosowanie się do tej zasady może skutkować poważnymi konsekwencjami dla Twojej postaci.

Nie wolno nosić ladaczniczoróżowego koloru bez zezwolenia MG.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

Każdemu ze stanu wyższego przysługuje wniesienie na grę jednej sztuki broni (dowolnego typu, np. miecz, włócznia, topór, buzdygan, oszczep, pałka). Za każdą kolejną wniesioną do gry trzeba będzie zapłacić 20 groszy fabularnej waluty.

Łuki i bezpieczne noże są dostępne dla wszystkich postaci bez ograniczeń.

W przypadkach postaci chłopskich z zawodu myśliwych, drwali lub kapłanów koszt wniesienia bezpiecznego narzędzia (siekierka, włócznia, oszczep) to z reguły 5 gr. Zastrzegamy jednak, że jest to narzędzie i prosimy o odpowiednie odgrywanie jej ułomności w przypadku konfrontacji z prawdziwą bronią bojową.

W przypadkach niejasnych lub niewymienionych powyżej sprawę będziemy rozpatrywać indywidualnie.
W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt z MG Żar.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami. Jeśli postać posiada „pancerne” rękawice, może chwytać ostrze przeciwnika.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry każdej postaci może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach z pomocą śpieszą cyrulicy i felczerzy. Przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]".

;Rana
Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od cyrulika, który podejmuje się leczenia. Niektóre urazy mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Choroba
Choroba może dotknąć każdą postać. Co więcej, nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Postać dotknięta infekcją musi odgrywać jej skutki tak długo, jak nie zostanie uzdrowiona. Niektóre choroby mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Zatrucie
Długość zatrucia bywa bardzo różna i nie zawsze opłaca się je leczyć. Może się jednak zdarzyć, że działanie trucizny przybiera na sile, a postać czuje się coraz gorzej. Mechanika zatrucia dostępna jest tylko zielarzom. Metody leczenia trucizn znajdują się w dodatkach "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" i "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]" dostępnych dla wybranych postaci.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można na 3 sposoby:

# Zadanie ciosu bronią '''nie wywołuje''' natychmiastowej śmierci, a ranę w miejscu gdzie padł cios. Gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Każda postać może dokonywać zabójstw na innych postaciach, '''o ile MG wyraża zgodę na ich zabicie'''. Zwykle (lecz nie zawsze) upatrzona ofiara dostaje od opatrzności (MG) ostrzeżenie, że jej życie jest zagrożone (czarne pióro).

Zabicie czyjejś postaci dla samego tylko aktu (bez zgody MG), traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy. Odebranie im możliwości dalszej gry bez szczególnego powodu i zgody MG, będzie karane z najwyższą surowością!

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć można każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich u Mistrza Gry Technicznego (MGT) na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia oraz odegrać scenę oprawiania.'''

"Oprawione" zwierzę można zamienić u MGT na tokeny mięsa, futra czy pierza. Od decyzji gracza zależy wówczas czy zwierzynę „skłusował” i całość profitów zatrzyma dla siebie czy też odda je właścicielowi ziemi, na której zwierzę upolował.

;Połów ryb
*Wędka – Łowienie powinno trwać 5 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Maksymalnie można odłowić 2 ryby. Pomiezy kolejnymi połowami trzeba odczekać przynajmniej godzinę. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej.
*Sieć – sieć trzeba umieścić w jeziorze a połów powinien trwać ok 15 minut. Jeśli gracz planuje łowić ryby siecią musi uprzednio poinformować MG.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do Mistrza Gry Technicznego (MGT), który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do MGT. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale po odebraniu tokenów, trzeba odnieść je do lasu (niekoniecznie w to samo miejsce). Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".) Kłusować na makiety zwierząt można kilkukrotnie na tym samym terenie.

==Plądrowanie i rzeź wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

Szczegóły związane z posiadaniem i zarządzaniem ziemią znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|}

Dodatek: Chrześcijanie

2023-05-12T10:51:18Z

Mynthon:

==Sytuacja polityczna Kościoła==
XIII wiek pełen był herezji, które wybuchały głównie we Francji. Większość z nich opierała się na dogmatach ubóstwa oraz zmianach obecnego porządku feudalnego. Herezje, które najbardziej wstrząsnęły światem w średniowieczu to ruchy waldensów, katarów oraz begardów. W celu zwalczenia herezji od ponad stu lat czynnie działa inkwizycja, nie ma ona jednak charakteru organizacji. Inkwizytorzy powoływani są przez Kościół jako nadzwyczajni urzędnicy, których zadaniem jest ściganie heretyków. Przecięty człowiek XIV wieku nie jest w stanie zorientować się w zawiłościach teologicznych, a jego wiedza o herezjach jest bardzo płytka, dlatego od czasu do czasu lud daje się pociągnąć nowym ideom, nieświadom konsekwencji dla duszy, a niekiedy i ciała.

W 1303 roku papież Bonifacy VIII przegrywa spór o Inwestyturę z królem francuskim Filipem IV Pięknym. W tym samym roku papież umiera. W 1305 r. po pośmiertnym skazaniu go za herezję, jego zwłoki zostają odkopane i przykładnie spalone na stosie. W wyniku tych zdarzeń autorytet papieża jako zwierzchnika Kościoła zostaje zdegradowany, a rolę tą przejmuje Król Rzymski Albreht I Habsburg. Wraz ze spadkiem znaczenia hierarchii kościelnej, rośnie pozycja i autorytet klasztorów (benedyktynów, franciszkanów, cystersów i dominikanów).
Kościół wschodni także przeżywa kryzys. Bizancjum jest obecnie cieniem dawnego imperium i panuje jedynie nad ziemiami przyległymi do złupionego przez IV krucjatę Konstantynopola. Jedynie Nowogród próbuje odbudować Kościół na wchodzie i stać się jego drugą stolicą.

Podsumowując: Kościół w XIV wieku przeżywa kryzys strukturalny, na czym jednak nie traci sama wiara (mocno już zakorzeniona w mieszkańcach Europy). Na ziemie tak odległe jak Litwa docierają jedynie niesprawdzone pogłoski o chwiejnej pozycji Kościoła, które nie grają tam szczególnie dużej roli. Wręcz przeciwnie – mimo porażki IV krucjaty jej idea jest ciągle żywa. Europejscy chrześcijanie wciąż wierzą w zbawienną siłę uczestnictwa w krucjacie i w mniej zorganizowanej, ale silnej fali uderzają na północ wlewając się na Litwę i Żmudź.

==Zakony==
*'''Benedyktyni''' – jeden z najstarszych zakonów mniszych. Założony w 529 roku przez Benedykta z Nursji, zrzesza kobiety i mężczyzn. Motto benedyktyńskie "Ora et labora" , czyli módl się i pracuj, podsumowuje działalność mniszą tych świętych ludzi. Benedyktyni znani są z prowadzenia szkół przyklasztornych, szerokiej wiedzy leczniczej oraz pielęgnowania tradycji chorałów gregoriańskich. Produkują również niezrównany alkohol ziołowy, którego receptura znana jest jedynie im. Ich habity są koloru czarnego, często chadzają boso, przewiązani pasem z sznura na znak ślubów ubóstwa.

*'''Cystersi''' – Opactwa cystersów znane są wszystkim królom jako miejsca gdzie kultywuję się naukę, sztukę, filozofię oraz kontemplację. Odziani w białe habity z czarnym szkaplerzem mnisi, czasem opuszczają klasztory, by służyć jako wędrowni nauczyciele.

*'''Franciszkanie''' – najbardziej znany zakon w świecie chrześcijańskim. Bracia mniejsi, jak są nazywani, ślubują ubóstwo i oraz niesienie pomocy bliźniemu za wszelką cenę. Nie jest więc niczym dziwnym, że franciszkanie żyją z jałmużny, podróżując po świecie i głosząc nauki Boga. Problem jest jednak to, że ich częsta krytyka bogactwa Kościoła i kleru wielu z nich wpędziła już na drogę herezji. Mimo to franciszkanie są kochani i poważani gdziekolwiek by się nie pojawili. Odziewają się w proste, brązowe habity.

*'''Dominikanie''' – najmłodszy z zakonów złośliwie nazywany psami papieskimi. Zakon z regułą św. Dominika został stworzony, aby zwalczać herezję. To z szeregów tego zakonu pochodzi najwięcej inkwizytorów (ścigających herezję, nie palących czarownice na stosie!) oraz fanatyków religijnych. Dominikanie na co dzień poświęcają się głównie filozofii i studiowaniu słowa Bożego. Jednak zważ na białe habity z czarnymi płaszczami ponieważ są to ludzie niezwykle wpływowi w świecie chrześcijańskim i jedno ich słowo może skazać Cię na długie przesłuchania.

==Wiara==
===Bóg===
Bóg Ojciec postrzegany jest jako srogi i wszechpotężny, bardziej skory do karania niż nagradzania, dlatego nikt nie kwapi się do podważania jego siły czy istnienia. Co więcej istnieje przekonanie, że Bóg stosuje odpowiedzialność zbiorową – jeden zatwardziały grzesznik we wsi może sprowadzić na całą osadę nieszczęście. Siła Boga i jego potęga onieśmiela ludzi we wznoszeniu doń codziennych modłów – nie wypada bowiem zajmować Go przyziemnością zbiorów, zdrowia i pokoju z siadem. Dlatego bardzo popularny wśród wiernych stał się kult świętych. Jezus Chrystus jest z kolei bramą do zbawienia i to w Jego imieniu i na Jego chwałę należy nawracać pogan. Ci bowiem, bez chrztu nigdy nie dostąpią zbawienia. „Są trzy osoby boskie” - istnieje także oczywiście Duch Święty, ale tajemnica trójosobowości Boga to nic nad czym zastanawiać się będzie prosty lód – to domena duchownych. Celem każdego chrześcijanina jest dostąpienie zbawienia, a Dni Sądu są bliskie. Apokalipsa trafia do wyobraźni i przejmuje lękiem. Wyjścia bowiem są tylko dwa – zbawienie lub wieczne potępienie.

===Święci===
Najbliższą wszystkim ludziom orędowniczką jest Maryja Matka Boga.
Święci opiekują się konkretnymi grupami społecznymi i zawodowymi. Najczęściej wspominani są:

*'''Św. Agata''' - patronka kowali, cierpiących w męczarniach i kalekich. Przymiot – Kleszcze.
*'''Św. Andrzej''' – patron rycerzy, poświęcono mu także ludy słowiańskie. Przymiot – Belka z Krzyża.
*'''Św. Jerzy''' – patron odważnych czynów, myśliwych i Rusi. Przymiot – Włócznia.
*'''Św Józef''' - opiekun Jezusa i głowa świętej rodziny. Patron podróżników i ojców. Podróżuje jako pielgrzym i pomaga ludziom w ich codziennych czynnościach. Pocieszyciel strapionych ojców i mężów.
*'''Św. Łucja''' – patronka dziewic i ślepców. Przymiot – Świeca lub oczy na tacy.
*'''Św. Marcin''' – patron żołnierzy, żebraków i podróżników. Przymiot – Płaszcz.
*'''Św. Piotr''' – patron rybaków i rzemieślników – strzeże bram niebios. Przymiot – Klucze.
*'''Św. Weronika''' – patronka kupców i orędowniczka dobrej śmierci i ratunku od ciężkich ran. Przymiot – Chusta z odbiciem twarzy Jezusa

::''Podanie przed grą (w historii postaci) swojego patrona może urozmaicić Twoja rozgrywkę. Wybierz z powyższych.''

===Diabły===
Na ziemi toczy się ciągła walka między siłami dobra i zła o ludzkie dusze. Strach przed potępieniem jest tym silniejszy im więcej jest dowodów na działanie Złego. Człowiek, który doświadcza działań Diabła może starać się przegnać złe moce, odwołując się do świętych lub licząc na wstawiennictwo aniołów. Przed wpływem ciemnych mocny chroni pozostawanie w stanie Łaski Uświęcającej, lecz niektóre z nich są tak potężne, że i to na niewiele się zda w bezpośrednim starciu z destrukcyjną silą Złego.
Przeciętny człowiek niewiele wie o demonach i siłach nieczystych. Nie mniej znane są niektóre imiona diabłów:

*'''Chorzyca''' – diabeł choroby, w postaci wychudłej kobiety, zagląda ludziom przez okna, pytając: „Modlicie się czy śpicie?”. Bądź gotów, bo jeśli akurat prześpisz jej wizytę lub zapomnisz paść na kolana, niechybnie rano obudzisz się chory.
*'''Kozyra''' – przebrzydły diabeł hazardu, który przesiaduje w karczmach i namawia ludzi do gry w kości. Jeśli kiedyś w samych gaciach zostaniesz i nie będziesz umiał tego wyjaśnić, to na pewno padłeś jego ofiarą.
*'''Merk''' – diabeł biedy – kiedy raz się do kogoś przyczepi, same nieszczęścia sprowadza.
*'''Moszk''' – rozpustny diabeł, który samym spojrzeniem potrafi uwieść każdego, kto pozostaje w grzechu.
*'''Taron''' – diabeł odpowiadający za wszelkie nieszczęścia na drodze. Ochwacony koń, złamana oś wozu, skręcona kostka to niechybnie jego wina. Uważaj, bo im bardziej klniesz tym diabeł jest bliżej i bardziej się cieszy.

Poza diabłami istnieją także demony oraz Upadłe Anioły, a w tym sam Zły, ale o nich wiedzę ma jedynie kler, zaś interesowanie się nimi może wyjść prostemu chrześcijaninowi tylko na złe. Ksiąg uznawanych za demoniczne nie można w żadnym wypadku czytać. Ich słowa, nawet wykorzystane w dobrej wierze, wypaczają duszę.

==Wierzenia==
Poza wiarą płynącą bezpośrednio z nauki Kościoła istnieją też równie silne wierzenia, związane z religią i życiem codziennym:
*Gromnica chroni dom przed złem i piorunami (jeśli chcesz używać gromnicy należy ją spreparować – na terenie gry nie używamy ognia).
*Diabły boją się świtu, dlatego na dźwięk piania koguta uciekają.
*Czarownice często zamieszkują obrzeża wsi i służą jako zielarki i guślarki. Ostatnio coraz częściej podejrzewa się je o paktowanie z Szatanem.
*Alkohol zmieszany ze spopielonym żywcem zwierzęciem wraz z modlitwą do św. Walentego, leczy z szaleństwa.
*W miejsca, w których dochodzi do cudu pojawiają się cudowne źródła. Woda z nich bijąca ma wiele właściwości (w tym leczniczych).
*W miejscu, w którym uderzy piorun po roku pojawi się strzałka piorunowa. Jest to mały kamień z dziurką pośrodku, kto przez dziurkę patrzy, ten wszystkie grzechy innych ludzi widzi.
*Źli ludzie po śmierci stają się wąpierzami. By wąpierz nie powstawał z grobu trzeba ciało złożonemu w grobie odwrócić twarzą do ziemi i oddzielić od niego głowę. Taki los spotyka szczątki łotrów.
*Mówienie „do diabła”, „do licha”, „niech to szlag” i inne przekleństwa na prawdę mogą sprowadzić diabła.
*Kobiety chętniej ulegają pokusom diabła.
*Pogańskie duchy i bożki to demony.
*Bardzo często świętym stawia się kapliczki i tworzy ich wizerunki (obrazy, figury). Kaplice i przedmioty takie mogą potem dokonywać cudów.
*Relikwie świętych są przedmiotem kultu, w niektórych przypadkach chronią też przed działaniem złych mocy. Kupowanie i sprzedawanie relikwii jest dozwolone przez Kościół, ale ich ceny są niejednokrotnie bardzo wysokie.
*Woda święcona służy do błogosławienia wiernych, stworzyć ją może jedynie duchowny.
*Dziewictwo jest jedną z najcenniejszych cnót, chroni przed wpływem złych mocy. Dla chrześcijan, w przeciwieństwie do pogan, utrata dziewictwa poza małżeństwem jest poważnym występkiem i wiąże się z ostracyzmem społecznym i publicznymi karami.
*Nad każdym człowiekiem czuwa Anioł Stróż i patron (święty). Gorliwa modlitwa do nich może niejednokrotnie pomóc w tarapatach i uchronić przed złym losem.
*Aniołowie pojawiają się pod postacią zwykłych ludzi – trudno zorientować się od razu, że ma się kontakt z Aniołem. W ich prawdziwej formie widywani są niezwykle rzadko – świadkowie takich zdarzeń twierdzą, że boscy posłańcy nie maja twarzy i bije od nich niewyobrażalna potęga. Każdy chrześcijanin zna jedynie imiona Michał, Gabriel i Rafał, choć wie, że Aniołów są całe zastępy.
*Miejsca i osoby którym ukazali się aniołowie i święci czyni je wyjątkowymi, trudno jednak określić czemu wybrani zostali właśnie oni. Niezbadane są wyroki boskie.
*Po śmierci każdego czeka życie wieczne. Chrześcijanie mają szansę na Zbawienie i pobyt w Niebie. Nieochrzczeni i grzesznicy skazani będą na Potępienie w Piekle. Najważniejszym celem w życiu każdego chrześcijanina powinno być dążenie do Zbawienia.
*Czarcie żebro – zioło dodawane do kąpieli osób podejrzewanych o opętanie. Jeśli woda z czarcim żebrem zapieni się, będzie to ewidentny znak, że w mytym człowieku mieszka zły.

==Modlitwy i obrzędy==
*'''Pacierz''' - Najczęściej używanymi modlitwami są pacierze, złożone ze znanych formuł lub odmawiane według własnego uznania (własnymi słowami). Wzywa się w nich Trójcę Świętą, Maryję, Aniołów i Świętych. Odmawia się je rano, wieczorem, w południe, przed posiłkami, walką i podróżą oraz w sytuacjach trudnych lub niebezpiecznych – w przypadku zagrożenia, choroby itp. Ilość i częstotliwość odmawianych pacierzy zależy od pobożności i potrzeby chrześcijanina.
*'''Błogosławieństwo''' - Błogosławieństw udzielają duchowni. Przebywanie pod ich wpływem może (nie musi) uchronić od złych zdarzeń.
*'''Chrzest''' - Stanowi pierwszy i najważniejszy krok człowieka w kierunku Zbawienia. Dzięki niemu dostępuje się stanu łaski uświęcającej, który jest warunkiem zbawienia. Dlatego nieochrzczeni poganie skazani są na wieczne potępienie i należy ich ratować.
*'''Spowiedź''' - Grzech (mową, myślą, uczynkiem lub zaniedbaniem) oddala człowieka od Boga. By na powrót wrócić w pełni do stanu łaski uświęcającej, wierni spowiadają się. Spowiedź musi być szczera. Prawo do udzielania jej mają jedynie duchowni. Jeśli w czasie spowiedzi grzesznikowi odpuszczone zostaną winy, duchowny udziela rozgrzeszenia i pokuty. Warunkiem uzyskania pełnego rozgrzeszenia jest jej wypełnienie.
*'''Łaska uświęcająca/łaska przebóstwiająca''' - W tym stanie chrześcijanin w chwili śmierci ma pewność Zbawienia. Jest ona niezbędna do uczestniczenia w sakramentach Komunii i Ślubu. Wojujący w imię Boga, dbają by iść w niej do boju, by w razie śmierci, zapewnić sobie Życie Wieczne. Osoby w tym stanie mogą wymodlić więcej, liczyć na wstawiennictwo świętych, a nawet Aniołów, a błogosławieństwo ma większe prawdopodobieństwo ochrony przed złem.
*'''Odpusty''' - Niekiedy w sprzedaży u duchownych pojawią się odpusty. Stanowią one substytut spowiedzi z tą różnicą, że uzyskanie odpustu nie wymaga pokuty, a opłacenia jego kosztów. Najczęściej są to koszty finansowe (zawsze bardzo wysokie, na które mogą sobie pozwolić najbogatsi, choć i biedota ciuła grosz, by od czasu do czasu zadbać o swoje Zbawienie), ale zdarza się że duchowny zamiast pieniędzy chce czegoś innego w zamian. Handel odpustami jest zupełnie normalny i korzystny dla obu stron. Nie wypada jedynie uzyskiwać odpustów za darmo ani ich odsprzedawać.
*'''Msze''' - Chrześcijanie uczestniczą w Mszach, które są dla nich okazją do zacieśniania więzi wspólnotowych, wysłuchania pouczeń duchownego oraz przyjęcia Komunii. Większość Mszy odbywa się po łacinie.
*'''Obrzędy okazjonalne''' - Drogi krzyżowe, posty, namaszczenie chorych, pogrzeby, rezurekcje itp.

==Katolicyzm a Prawosławie==
W ramach chrześcijaństwa wyróżnić można dwa wyznania: Katolicyzm i Prawosławie. Główne dogmaty wiary w obu grupach są w zasadzie identyczne. Różnice między wyznaniami opierają się na odmiennym podejściu do Papieża i władz Kościoła. Prawosławni odrzucają bowiem autorytet Papieża jako zwierzchnika całego Kościoła i podważają jego nieomylność. Nie oznacza to, że nim pogardzają lub nastawiają się wrogo do jego przedstawicieli – arcybiskupów i biskupów, a jedynie nie traktują ich z identycznym uznaniem co Katolicy.

Do najbardziej rzucających się w oczy różnic należą:
*'''Krzyż''' – Prawosławny ma dodatkową belkę. Chętnie nosi się go na widoku, a jego zdobienia zależą od stanu - wyższe oprawiają krzyże w złoto i klejnoty, których na wschodzie nie brakuje, chłopstwo zadowala się drewnem.
*'''Konstantynopol a Rzym''' - Dla Katolików stolicą Kościoła jest Rzym, w którym urzęduje Papież (w 1306 roku papieża nie ma). Dla Prawosławnych taką stolicą jest Konstantynopol, w którym urzęduje Patriarcha.
*'''Hierarchia''' - U Katolików to Papież – kardynałowie – arcybiskupi – biskupi – księża i zakonnicy (ojcowie i bracia).

:U Prawosławnych to Patriarcha Konstantynowpola i archijerowie (biskupi) – protojerejowie (zasłużeni księża) i jerejowie (księża) oraz jeromonachowie (zakonnicy).

:Słowo pop zarezerwowane jest dla duchownego chrześcijańskiego niezależnie od wyznania!!!

:Duchowni Prawosławni mogą pozostawać w związku małżeńskim (o ile zawiązano go przed przyjęciem święceń) za wyłączeniem jeromonachów, którzy nie mogą posiadać żon.
*'''Znak Krzyża i modlitwy''' - Kultura Bizantyjska odcisnęła na Prawosławiu ślad – musi być wyraziście, bogato i przepysznie. Prawosławni modlą się dłużej, ekspresyjniej (co nie znaczy głośniej) i tak by było ich widać. Znak krzyża czynią inaczej i bardzo często: Żegnają się prawą ręką od czoła do brzucha, prawe ramię, lewe ramię. Robią to szczególnie zamaszystymi ruchami trzy razy po sobie przy każdym razie przyklękając.

:Jednym z charakterystyczniejszych obiektów kultu wyznania prawosławnego są ikony, które otacza się czcią i którym przypisuje się często cudowne właściwości.

Stany

2023-03-29T20:22:21Z

Mynthon:

W świecie Limes Mundi obowiązującym ustrojem społeczno-gospodarczo-politycznym jest '''feudalizm''', zakładający hierarchiczny podział całego społeczeństwa na trzy stany: '''rycerski''', '''duchowny''' i '''trzeci'''. Na przestrzeni wieków każdy z regionów Europy wykształcił własne zwyczaje panujące w obrębie danego stanu, przez co niektóre ich aspekty mogą się znacząco od siebie różnić. Podstawowa triada pozostaje jednak niezmienna.

* '''Stan rycerski''' obejmuje '''rycerstwo''' (przybyszów z zachodu) oraz '''bojarstwo''' (lokalnych i wschodnich możnych).
* '''Stan duchowny''' reprezentują wyłącznie duchowni wyznań chrześcijańskich.
* '''Stan trzeci''' grupuje natomiast każdego kto nie przynależy do rycerstwa lub nie jest duchownym. '''Pogańscy kapłani''' także postrzegani są jako reprezentanci stanu trzeciego.

Między stanami i wewnątrz nich panuje system hierarchicznej zależności zwany '''ustrojem lennym'''. Opiera się on na '''seniorach''' czyli '''właścicielach ziemskich''' zwanych na Żmudzi '''hospodarami'''. Nadają oni swoje ziemie innym osobom, czyniąc je tym samym swoimi '''lennikami'''.

Seniorem lub lennikiem może zostać tylko członek stanu rycerskiego albo duchownego. Chłop może jedynie uzyskać prawo do użytkowania ziemia (tj. do jej uprawy, polowania itp.).

Stosunek lenny pomiędzy lennikiem a jego seniorem jest dziedziczny, zwyczajowo jednak oczekuje się odnowienia tego kontraktu przy każdym kolejnym dziedziczeniu.

::''Więcej na temat ustroju lennego, posiadania i pozyskiwania ziemi znajdziesz tutaj "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią]]"''

==Bojarstwo==
Charakterystyczna dla średniowiecznej Żmudzi, Litwy i Rusi, kasta zawodowych wojowników, doradców, nadzorów i urzędników, uważana za stan wyższy.

===Bojar===
W przeciwieństwie do rycerstwa, bojarem '''nie trzeba się urodzić'''. Tytuł bojarski nadawany jest przeważnie za zasługi wojenne, siłę, przymioty charakteru, albo z racji posiadanego majątku, nie zaś z powodu samego urodzenia. Granice między chłopstwem, a bojarstwem są dość płynne, zaś obie te grupy często się przenikają tj. chłopi awansują na bojarów, a bojarzy ubożeją do rangi chłopów.

Swoje dochody, konieczne dla utrzymania pozycji, bojarzy czerpią przede wszystkim z łupów wojennych. Ubodzy, lub niedostatecznie bitni bojarzy samodzielnie parają się uprawą ziemi, rzemiosłem lub handlem, tak jak zwykli chłopi, którymi z czasem się stają.

Powszechnie od bojara, jako zawodowego wojownika, oczekuje się uczestniczenia w walce, chyba że majątek, albo wpływy, pozwalają mu na utrzymanie własnych żołnierzy.

Szczególną pozycję wśród bojarów zajmują '''hospodarowie''' czyli wywodzący się ze starych litewskich, żmudzkich i ruskich rodów, bogaci, wpływowi i posiadających własną ziemię możni. Mniej majętni bojarzy służą u Hospodarów w charakterze wojowników, lenników i doradców, niekiedy będąc równocześnie członkami ich rodów.

Choć bojarzy zazwyczaj nie znają etykiety i nie jest ona od nich wymagana to jednak starają się odróżniać od chłopów, uwypuklając swój sukces, siłę, wpływy i możliwości. Krótko mówiąc czują się lepsi i tak też się zachowują. Nie dlatego, że są bufonami - po prostu dowiedli swojej lepszości w tak a nie inaczej ułożonym świecie. Wstąpienie w szeregi stanu wyższego jest olbrzymią nobilitacją, dlatego jej utrata nie tylko jest wstydliwa, ale prawdziwie niechciana. Raz zasmakowawszy innego życia niechętnie wraca się do pługa.

Bycie bojarem nie jest jednoznaczne z byciem wykształconym. Bojar częściej będzie durnym wieprzem, który dobrze robi bronią i zwozi do domu sporo łupów niż piśmiennym człowiekiem interesu.

===Bojarinia===
Nic nie stoi na przeszkodzie, by kobieta pełniła identyczną co bojar rolę. Na Żmudzi kobieta przy broni nie jest niczym nadzwyczajnym. Może więc być wojownikiem, doradcą, lennikiem - grunt by potrafiła otrzymać swój tytuł. Jedynie przybysze z zachodu mogą czuć się zszokowani taką rolą kobiety.

Bojarinia tak jak każda inna kobieta musi po ślubie nosić na głowie chustę. Tytułu bojarskiego nie nabywa się lub nie przekazuje wraz z zamążpójściem. Dlatego mąż bojarini, który jest chłopem pozostanie nim, póki sam nie sięgnie po społeczny awans. Bojarskie dziecko rodzi się chłopem z bojarskiego rodu. Musi dorosnąć i sam się wykazać, by stać się jednym z bojarów. Małżeństwa między stanami nie są tak szokujące jak na zachodzie, ale rzadko się opłacają.

----

===Wygląd===
Każdy przedstawiciel bojarskiego stanu musi odpowiednio wyglądać. Poza ubiorem wskazującym mniej więcej na jego majątek i zajęcie powinien mieć:

*Naszyjnik typu grzywna
*Nahajka/kańczug (nie musi być bezpieczna o ile nie będzie używana)
*Złota, srebrna lub brązowa, gruba bransoleta
Mile widziany jest także płaszcz z futrzanym kołnierzem

===Awans===
Jeżeli postać nie była dotąd bojarem lub utraciła ten tytuł i chce go odzyskać powinna spełnić poniższe warunki:

1. '''300 gr''' (250 trafia do MG przez ręce Grododzierżcy, 50 gr czyli grzywna zostaje w kieszeni bojara). Od tej pory co grę trzeba zdobyć kolejne 50 gr, które po grze inkasuje MG. Pieniądze za które wykupuje się tytuł (250 gr) nie mogą być pożyczone.

2. Przejście '''próby''' fizycznej lub intelektualnej, która dowiedzie przydatności i zaradności, która jest właściwa dla bojara. Próbę (zadanie) takie wyznaczają dwaj wybrani bojarzy. Musi być ono dostosowane do możliwości gracza i możliwe do zrealizowania przed kolejną grą. W razie wątpliwości można udać się do MG. Po przejściu próby wybrani bojarzy świadczą na korzyść kandydata, że dowiódł on swoich sił.

By zostać bojarem na larpie na którym spełni się powyższe warunki, trzeba mieć '''przygotowane wcześniej insygnia''' charakterystyczne dla bojarów. Jeśli gracz ich nie przygotował, może zacząć grać bojarem od następnej odsłony kiedy już skompletuje strój.

Jeśli na koniec gry bojar nie ma grzywny by oddać ją MG ubożeje on do stanu chłopa i musi zdjąć insygnia bojarskie aż do ich odzyskania.

===Godła===
Tylko najpotężniejsi bojarzy posługiwali się rodowymi barwami. Gdy bojar zyskuje własną ziemie i staje się hospodarem ma obowiązek przybrać sobie godło. Należy je wybrać i zorganizować (wyszyć/namalować/zamówić u chłopów) zaraz po nadaniu ziemskim.

Hospodarskiego godła nie trzeba nosić na stroju jednak w dobrym tonie jest umieszczenie go (np. w formie sztandaru) w miejscu gdzie będzie dobrze widoczne i otaczane szacunkiem.

===Utrzymanie===
Każdy bojar musi na koniec gry zgromadzić przynajmniej '''50 gr''', które MG pobierze z jego oddanych przedmiotów po grze. Bez tej kwoty traci przywilej bycia bojarem i kontynuuje grę w przyszłym roku jako chłop. Majątek powyżej 50 gr pozostaje w jego posiadaniu.

==Rycerstwo==
Uprzywilejowana, dziedziczna kasta wojowników, charakterystyczna dla terenów Europy Zachodniej i Środowej.

W grze taką postacią powinna przebijać znajomość dworskiej etykiety (przynajmniej w oficjalnych rozmowach) i umiejętność zachowania się w towarzystwie (kłanianie się damom, odpowiednie tytułowanie itp). Nieustannie powinno się też pamiętać o rycerskich cnotach (można je oczywiście na własne ryzyko łamać, ale ich świadomość powinna być wbudowana w postać). Naturalne dla rycerza jest też '''bycie lepszym''' od chłopa. W owym poczuciu wyższości nie ma nic złego, ani nieeleganckiego. Tak po prostu zbudowany jest świat: są lepsi i gorsi - każdy to wie i każdy to akceptuje.

Oczywistym jest też szacunek wobec seniora, a zwrócenie się przeciw niemu jest poważną i brzemienną w skutki decyzją.

===Rycerz===
Tytuł ten otrzymać może każdy kogo na rycerza pasowano, lecz przywilej ten zarezerwowany jest wyłącznie dla członków rodów rycerskich a wyjątki zdarzają się niezwykle rzadko, w drodze uhonorowania za niezwykłe zasługi. Choć sam tytuł rycerza nie jest dziedziczny, to przynależność do rycerskiego rodu i płynące z niej przywileje już tak. W przypadku dzieci spoza małżeńskiego łoża o przynależności do stanu rycerskiego decyduje uznanie przez ojca. W takim wypadku uznany bękart teoretycznie ma prawa równe swojemu rodzeństwu z prawego łoża, jednak biegnąca przez środek jego herbu bastardzia pręga nie pozwala mu zapomnieć o swoim pochodzeniu. Branki i kobiety z wysokich rodów które popełniają mezalians nie przekazują rycerskiej krwi swoim dzieciom, jeśli ich ojcami są reprezentanci stanów niższych albo bojarzy. Niepierworodne dzieci stanu rycerskiego, częstokroć zostawały duchownymi lub uczonymi. Poszczególne rody rycerskie różniły się od siebie wpływami i majętnością lecz każdemu z nich przysługiwały prawa stawiające ich członków bardzo wysoko w społecznej hierarchii.

Tak zwani błędni rycerze, to rycerze bez ziemi, którzy poszukiwanie przygód, chwały i zbawienia przedkładają ponad przynależność do rodu oraz służbę seniorowi. To idealiści, starający się całe swoje postępowanie oprzeć na opiewanych pieśniami, '''ośmiu cnotach rycerskich''':
*życie w prawdzie,
*wiara,
*żałowanie grzechów,
*pokora,
*miłowanie sprawiedliwości,
*miłosierdzie,
*szczerość i wielkoduszność,
*znoszenie prześladowań.

Ideałem postępowania każdego rycerza jest '''kodeks rycerski''', który stanowi:
*Bądź zawsze oddany Bogu, Ojczyźnie, Panu.
*Nigdy nie bądź tchórzliwy.
*Bądź ambitny i podążaj do celu.
*Przegrane bitwy znoś z honorem.
*Bądź wzorem dla innych.
*Szanuj ludzi wokół siebie.
*Dobro i prawość przed niesprawiedliwością broń.
*Bądź hojny dla ludzi w potrzebie.
*Bądź wierny swym zasadom i ideałom.
*Nie krzywdź słabszych.
*Bądź dobry dla dam i sierot

===Dama===
Damą nazywa się kobietę urodzoną i wychowaną w obrębie rycerskiego rodu, której z tego tytuły przysługują wszelkie przywileje stanu rycerskiego, a także prawo do nazwiska, herbu i majątku rodowego. Kobiety stanu rycerskiego mogą dziedziczyć na równi z mężczyznami lecz przypadki takie zdarzają się na ogół przy braku męskiego potomka. Damy, podobnie jak i rycerzy obowiązuje etykieta oraz wierność seniorowi. Nie mogą za to używać mieczy czy parać się klasycznymi męskimi zajęciami. Czy wobec tego gra kobietą stanu rycerskiego będzie dla Ciebie nudna? Nie. Postaraj się nam zaufać.

===Wygląd===
Każdy przedstawiciel rycerskiego stanu musi odpowiednio wyglądać. Poza ubiorem wskazującym mniej więcej na jego majątek i zajęcie, rycerz powinien mieć:
*Miecz
*Pierścień
*Herb (należy nosić go w dobrze widocznym miejscu na stroju, najlepiej na piersi. jeżeli rycerz posiada tarczę, także powinna być ona ozdobiona jego herbem).
Mile widziane są także ostrogi.

Kobiety co prawda nie używają powyższych insygniów, ale powinny mieć '''herb'''. Zalecamy także odpowiednio bogaty strój - ozdoby i klejnoty we włosach lub na welonach, brosze, pierścienie, naszyjniki - wszelka biżuteria. Wspaniale prezentować się będzie też suknia w rodowych barwach. Każda dama ma także chustkę, którą może podarować swojemu rycerzowi.

===Utrzymanie===
Każdy rycerz musi na koniec gry zgromadzić przynajmniej '''35 gr''', które MG pobierze z jego oddanych przedmiotów po grze. Bez tej kwoty ubożeje i musi kontynuować grę w przyszłym roku z widocznie niezamożnym odzieniem oraz kiepskim ekwipunkiem. Dodatkowo, pozostali członkowie stanu rycerskiego jak i chłopstwo zostanie poinformowane o jego fatalnej sytuacji materialnej. Majątek powyżej 35 gr pozostaje w jego posiadaniu.

Dama, aby zachować wytworne suknie i jedwabne chusty musi uzbierać 20 gr.

=Stan duchowny=
Stan duchowny obejmuje wyłącznie osoby sprawujące posługę religijną w obrębie kultów chrześcijańskich i przynależy do niego każdego kto przyjął świecenia kapłańskie lub śluby zakonne.

Duchowieństwo, podobnie jak rycerstwo jest stanem uprzywilejowanym i ze względu na pełnioną funkcję pośrednictwa pomiędzy Bogiem a ludźmi, otoczonym głębokim szacunkiem. Wyżsi duchowni, tacy jak biskupi i opaci, wywodzi się niemal zawsze z rodów rycerskich natomiast szeregowi księża i zakonnicy – z mieszczaństwa i chłopstwa.

Potężniejsi przedstawiciele duchowieństwa mogą samodzielnie zarządzać nadanymi kościołowi ziemiami, pełniąc równocześnie funkcje posiadaczy ziemskich.

===Zakonnik/Zakonnica===
Niektórzy przedstawiciele duchowieństwa decydują się złożyć śluby zakonne, które podporządkowują całe ich życie ściśle określonym regułom religijnym.

Mnisi i mniszki, nie posiadający święceń kapłańskich ani funkcji kierowniczych w swoim zgromadzeniu zwani są "braćmi" lub "siostrami". Miano "ojców" oraz "matek" przysługuje natomiast tym zakonnikom, którzy oprócz ślubów zakonnych uzyskali także świecenia kapłańskie lub którzy pełnią w swej wspólnocie funkcje przewodnią przeora lub przeoryszy.

Zakony, których członkowie pełnią misje chrystianizacyjną wśród ludów Żmudzi to: '''Benedyktyni, Cystersi, Dominikanie i Franciszkanie'''.

::''Więcej na temat chrześcijaństwa znajdziesz tutaj "[[Dodatek: Chrześcijanie]]"''

=Stan trzeci=
Mianem chłopstwa określa się nieuprzywilejowaną kastę ludności zamieszkującej obszary wiejskie, grody i miasta, której głównym zajęciem jest wytwarzanie płodów rolnych, rzemiosło i handel. W świecie Limes Mundi status wszystkich chłopów, niezależnie od ich pochodzenia i wyznania jest taki sam względem pozostałych stanów i wiąże się z poddaństwem.

Chłopi, mimo, iż od wieków uprawiają ziemie, nie są jej właścicielami a jedynie użytkownikami areałów należących do hospodarów, rycerstwa lub kleru. Chłop poza obowiązkiem posłuszeństwa i osobistego służenia panu, zobowiązany jest też do dostarczania mu płodów rolnych lub danin w srebrze. Chłopi nie mogą nabywać ziemi, bez zgody możnego opuszczać wyznaczonych im terenów, jak również podlegają prawom stanowionym osobiście przez swego pana, bez możliwości odwołania się do kogokolwiek.

Poddaństwo możnym oraz klerowi jest dla chłopstwa sytuacją naturalną. System stanowy, plasujący chłopów jako nieuprzywilejowanych to jedyna znana im forma organizacji społecznej, zaś fakt, że rycerz bądź duchowny jest od nich „lepszy” wynika wprost z urodzenia i nie budzi wątpliwości. W średniowieczu bunty chłopskie zdarzały się rzadko i były wyjątkowo krwawo tłumione. Należy więc porzucić myśli o równości ludzi i demokracji. Coś takiego nie mieści się w głowie, a nawet do niej nie przychodzi.

Urodzenie decyduje o wszystkim, a słowo chłopa wobec słowa rycerza jest nic nie warte. Życie także.

Wbrew pozorom granie chłopem nie ogranicza gry i nie powoduje, że wybierając tą rolę będziesz się bawił gorzej lub MG potraktują Cię po macoszemu. Wręcz przeciwnie. Będą na ciebie czekać równie emocjonujące wątki, często też te niedostępne dla stanu rycerskiego.

Granie chłopem choć wiąże się z częściowym brakiem wpływu na swoje życie (decyzję o tym czym się zajmujesz lub kogo poślubisz może podjąć Twój pan), nie będzie to jednak nigdy służyło popsuciu czy ograniczeniu Twojej rozgrywki tylko budowaniu scen i relacji. Musisz być na to jednak otwarta/otwarty.

===Kapłani===
W społecznościach pogańskich ludów Żmudzi, szczególną pozycję zajmują Ci, których zadaniem jest odczytywanie woli bogów i sprawowanie pieczy nad obrzędami religijnymi. Choć każdy z nielicznych kapłanów otaczany jest przez swych pobratymców przynajmniej respektem, nie stanowią oni zwartej, ściśle uporządkowanej grupy w rozumieniu stanu.Lokalni mieszkańcy spoglądają na nich raczej jak na wyjątkowe jednostki. Przez chrześcijan natomiast, kapłani stawiani są na równi ze zwykłymi chłopami.

Mechanika gry

2022-10-04T16:38:57Z

Mynthon: /* Mistrzowie Gry i Organizatorzy */

__SPIS__

==Nie będziesz dupkiem==
Wszystkie zasady larpowania można ująć w jednym, fundamentalnym stwierdzeniu: '''nie będziesz dupkiem'''. Przybywamy na grę, aby się dobrze bawić i umożliwić dobrą zabawę innym. Dalsze zasady są tylko aneksem do Zasady Nr 1.

==Drama ponad Mechaniką==
Jeśli w którymkolwiek momencie mechanika przeszkadza w odgrywaniu postaci albo działa wbrew Zasadzie nr 1, należy mechanikę zignorować i po larpie poinformować MG, co przeszkadzało w grze. Wyjątkiem jest obowiązek zgłoszenia kradzieży u MG.

==Dyskrecja==
Przykładamy szczególną uwagę, by historie indywidualne oraz wspólne rozwijały się swoim, niewymuszonym tempem. Dlatego zamieszczamy szczególną prośbę o dotrzymywanie tajemnicy przed innymi graczami zarówno przed larpem, jak i po nim.

'''"Wychlapanie" prawdziwych intencji, opowiedzenie przy niewłaściwym uchu swoich przeżyć, czy beztroskie rozmowy o indywidualnych scenach i wątkach może przekreślić tygodnie, a czasem lata naszej ciężkiej pracy. Dlatego apelujemy o trzymanie języka za zębami - najbezpieczniej jest rozmawiać o scenach publicznych.'''

Jeśli po grze chce się wymienić wrażenia, najlepiej to robić tylko z graczem, którego one dotyczyły - nigdy nie wiadomo kto słucha i jak bardzo może mu to popsuć grę.

==Offtop==
Przez "offtop" należy rozumieć wszelkie rozmowy i zachowania podejmowane w czasie przeznaczonym na grę, które bezpośrednio gry nie dotyczą oraz nie są częścią odgrywania postaci. Może to być towarzyska rozmowa o ostatnio rozegranym larpie jak również ostentacyjne przeglądanie telefonu na widoku innych graczy. W jakiej by formie nie był, offtop wybija z gry zarówno sprawców jak i mimowolnych jego świadków, psuje też z trudem budowany nastrój.

Formuła Limes Mundi zakłada stałą obecność w grze a wychodzenie z roli po za wyznaczonymi przerwami należy traktować jako ostateczność np. podczas alarmu, urazu lub konieczności wyjaśnienia zasad.

'''W przypadku ujawnienia offtopu, wszyscy jego uczestnicy otrzymają ostrzeżenie! Graczy zachęcamy do stanowczego upominania offtopujących.'''

==Alkohol podczas gry==
Wszelki alkohol przynoszony na grę należy oznaczyć jako własny (albo wspólny) i złożyć na przechowanie w karczmie. Podczas gry można za larpowe pieniądze takowy trunek kupić u karczmarza.

Karczmarz może odmówić wydania alkoholu, jeśli uzna, że gracz jest zbyt pijany, albo nie ma 18 lat (mentalnie lub fizycznie).

Pamiętaj, że następnego dnia gra toczy się dalej i warto uczestniczyć w niej bez kaca. Pij odpowiedzialnie.

==PAX==
PAX jest hasłem używanym w razie konieczności zatrzymania gry. Może być zastosowane w celu objaśnienia zasad lub w razie pojawienia się ewentualnego niebezpieczeństwa dla gracza(nie postaci). '''Zasady PAX pod żadnym pozorem nie wolno nadużywać.'''

==Gracz a Postać==
Istnieje jedno fundamentalne rozróżnienie, o którym nigdy nie wolno zapomnieć – gracz a postać. Gracz to osoba ludzka odgrywająca rolę postaci. Postać to fikcyjna istota ze świata gry. Jeżeli ktoś pomyli jedno z drugim, zacznie się obrażać za przegraną postaci a emocje z gry przenosić do świata rzeczywistego, powinien przypomnieć sobie powyższe rozróżnienie.

==Mistrzowie Gry i Organizatorzy==
Grę prowadzą Mistrzowie Gry, będący narratorami świata. Dzielą się na Mistrzów Gry '''Fabularnych''' i '''Technicznych'''.

'''MG Fabularni''' po za zwykłym animowaniem świata, wcielają się też w jedną z poniższych mocy. Na odsłonach Limes Mundi towarzyszyć Wam będą:

*'''Bór''' - Prastara siła rządząca knieją. Niezauważalna we wsiach, wszechobecna poza ich granicami.
*'''Cień''' - Nieuchwytny, złowieszczy i złośliwy. Zwodzi i zasiewa wątpliwości.
*'''Śmierć''' - Ponury Żniwiarz obecny wszędzie tam, gdzie toczy się walka i rozprzestrzenia choroba.
*'''Żar''' - Pełna tlącej się energii siła gotowa wybuchać, wzniecać i rozżarzać, gasząc jedynie niemoc.
*'''Mór''' - Wszechobecny siewca choroby i bólu, którego dotyk sięga każdego niezależnie od stanu i wieku.

'''MG Techniczni''' na równi z MG Fabularnymi mogą odgrywać przeróżne postaci oraz pełnią funkcje logistyczne.

Od indywidualnego uznania MG zależy, jako kto Ci się objawi. Może przedstawić się jako kapitan najemników ze zleceniem, chciwy lichwiarz głodny spłaty długu, czy nawet jako szczególne miejsce albo wydarzenie. Może również swoją twarz przed Tobą zasłonić maską – wiedz, że objawia Ci się wtedy jako ucieleśnienie mocy, którą dostrzegasz lub czujesz. W każdym z tych przypadków zaczyna się dla Ciebie przygoda.

Załóż proszę, że MG jest narratorem wydarzeń i traktowany powinien być jak powietrze tak długo, aż nie podejmie interakcji z Tobą lub Ty jej nie zainicjujesz. W innych wypadkach staraj się nie zwracać na niego uwagi i grać zakładając jego nieobecność.

'''Organizatorzy''' do Organizatorów należą wszyscy Ci dobrzy ludzie, którzy pomogli przy realizacji projektu.

==Postacie nadnaturalne==
W trakcie gry może się zdarzyć, że napotkasz na swej drodze przeróżne zjawy, demony, bestie oraz inne dziwy odtwarzane przez MG. Większość z nich, oznaczona będzie w następujący sposób:
*'''czerwone światło ulokowane na dłoni''' - postać roztacza wokół siebie dojmującą aurę potęgi. Wszelka konfrontacja z nią jest z góry skazana na niepowodzenie.
*'''niebieskie światło ulokowane na szyi/głowie''' - postać jest niematerialna i półprzezroczysta. Nie należy wchodzić z nią w żadne interakcje fizyczne, np. okładać jej bronią.

==Seks==
Zakochanie i romanse między postaciami są jak najbardziej mile widziane (i jak się okazało - częste). Seks między postaciami jest jak najbardziej możliwy. Odgrywamy go w sposób maksymalnie realistyczny, zachowując przy tym ostrożność i wyczucie wobec intymności współgracza.

Nakrytym znienacka kochankom przypominamy o odpowiednim odgrywaniu.

Postacie żeńskie będące dziewicami muszą mieć '''czerwoną podwiązkę'''. Jest to niezwykle ważne dla postaci wysoko urodzonych oraz daje ochronę przed czarami. W momencie utraty dziewictwa, podwiązkę należy oddać kochankowi lub przyczepić do prześcieradła jeśli organizowane są pokładziny.

Jeżeli masz partnera, omówcie przed larpem kwestię seksu z postaciami w grze.

;Gwałt
Zdajemy sobie sprawę, że gwałt był częścią świata, który staramy się odwzorować, jednak priorytetem jest dla nas komfort psychiczny graczy. W związku z tym '''nie dopuszczamy możliwości odgrywania gwałtu na innej postaci'''. Pamiętaj o zasadzie "Nie bądź dupkiem”. Jednocześnie ostrzegamy, że gwałt może stanowić tło fabularne zdarzeń i historii spotykanych w czasie gry.

==Przedmioty w grze==
Każdy gracz musi fizycznie przygotować przedmioty, które chce wprowadzić do gry. Nie ma ograniczenia co do ilości posiadanych przedmiotów (chyba, że MG zadecyduje inaczej).

Dobra pozyskiwane z polowania czy wyrębu lasu symbolizowane są przez specjalne tokeny.

Niektóre przedmioty generowane są w trakcie gry i nie posiadają swojego odpowiednika w rzeczywistości. Wtedy gracz otrzymuje Kartę Przedmiotu z jego nazwą.

Rozróżniamy następujące typy kart przedmiotów:
*'''Karta biała''' - Symbolizuje każdy typowy przedmiot np. zioła lub część zwierzęcia. Domyślnie karta taka nie posiada wpisanej wartości. Cenę można samodzielnie szacować.
*'''Karta Vis/Ist''' - Karty o takiej nazwie można znaleźć w najbardziej zaskakujących miejscach, ale należy je ignorować, chyba że postać posiada umiejętność ich dostrzegania (o posiadaniu takiej umiejętności gracza poinformuje MG).

==Pieniądze==
Na Żmudzi za towary i usługi zazwyczaj płaci się przedmiotami (np. futro, mięso, zboże, itp.).

W obiegu znajdują się też pieniądze:
*'''1 Grosz''' - Mała srebrna moneta.
*'''1 Bursztyn''' - Kawałek bursztynu. Równowartość dwóch groszy.
*'''1 Denar''' - Mała złota moneta. Równowartość czterech groszy.
*'''1 Grzywna''' - Duża srebrna moneta lub laska srebra. Równowartość pięćdziesięciu groszy

Dla stanu trzeciego posiadanie 10 groszy to z reguły równowartość całych życiowych oszczędności. Posiadanie grzywny to marzenie, którego większość nigdy nie spełni. Posiadanie trzech grzywien to już mała fortuna.

==Ceny i towary==
Wartość wszelkich dóbr jest płynna i może zmieniać się w trakcie gry.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Orientacyjna cena:
|-
| Żywność
| 1-3 gr
|-
| Drewno
| 3-5 gr
|-
| Futro
| 2-6 gr
|-
| Kamień
| 3-6 gr
|}

==Karczma==
W prowadzonej przez MG karczmie można nabywać posiłki w zamian za fabularne pieniądze lub tokeny.
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Towar:
! Cena:
|-
| Jedzenie
| Token żywności lub 2 gr
|-
| Napitek
| Token żywności lub 1 gr (przy zapłacie tokenem można dostać 2 kubki, ale karczma nie rozmienia tokenów na monety tj. nie wydaje reszty).
|}
==Jedzenie w grze==
Każda postać musi zjeść przynajmniej raz dziennie, inaczej następnego dnia od rana dopadnie ją choroba głodowa. Zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, splątanie, marazm - gracz dowolnie wybiera efekt, który zmuszony jest odgrywać do momentu spożycia posiłku.

Aby "zjeść" należy wydać w karczmie min. 1 token żywności dziennie lub zapłacić jego ekwiwalent w groszach. Fakt ten zostanie odnotowany na specjalnej liście.

Choć tokeny żywności można wymieniać w karczmie na prawdziwe posiłki, to dla odhaczenia się na liście nie trzeba jeść na prawdę.

==Obdarzeni==
Niektóre postaci noszą przy włosach i uszach ladaczniczoróżowe pióra. Twoja postać dostrzega w takich osobach wszystko to, czego nie znosi w sobie samej lub czego się boi – skąpiec dostrzeże w takim osobniku chciwego oszusta; honorowy rycerz - zdrajcę bez sumienia itp. '''W każdym wypadku należy to odegrać''' – Twoja postać raczej nie wpadnie w szał i nie zaatakuje takiej osoby, ale pogardliwie lub z odrobiną strachu odmówi jej pomocy, albo zażąda za pomoc podwójnej ceny. Nie zastosowanie się do tej zasady może skutkować poważnymi konsekwencjami dla Twojej postaci.

Nie wolno nosić ladaczniczoróżowego koloru bez zezwolenia MG.

==Broń==
'''Do gry zostaną dopuszczone wyłącznie bronie wykonane w technologii lateksowo-piankowej. Wyjątkiem są sztylety/noże, które mogą być z otuliny ile nie posiadają usztywnionego ostrza.'''

Lateksowe samoróbki muszą być wykonane estetycznie, bezpiecznie oraz posiadać rdzeń z włókna szklanego. Na etapie tworzenia postaci należy przesłać MG do akceptacji zdjęcie takiej broni a przed samym larpem zgłosić się jeszcze do jej kontroli.

Każdy z graczy odpowiada za bezpieczeństwo sprzętu, którym się na grze posługuje i powinien na bieżąco kontrolować jego stan w trakcie rozgrywki, aby nie zagrażać zdrowiu potencjalnego przeciwnika.

*'''Łuk/kusza''' - Nie może mieć naciągu większego niż 13 kg a strzały/bełty muszą posiadać bezpieczne głowice.

*'''Miecz/szabla''' - Jako broń o wyjątkowej symbolice oraz zaporowej dla stanu trzeciego cenie jest dostępny tylko dla postaci wywodzących się z rycerstwa/bojarstwa.

*'''Tarcza''' - Musi posiadać elegancko zabezpieczone brzegi. Każdy rycerz powinien umieścić na niej swój herb rodowy, zgodny z heraldyką okresu.

'''UWAGA!'''
Trafienie z łuku zawsze zadaje ranę, niezależnie od rodzaju posiadanego pancerza.

==Pancerze i hełmy==
Pancerz zapewnia postaci ochronę zależną od jego typu. Nie ma znaczenia, czy trafienie spadło w miejsce chronione pancerzem, czy nie - liczy się jedynie jego rodzaj. Za pancerz uznajemy pełnoprawny zestaw, który zakrywa więcej niż cały korpus (na przykład przeszywanica lub kolczuga nachodząca na uda i ramiona). Rozpoznajemy następujące typy pancerzy:

*'''Lekkie''' - przeszywanice - powalają zignorować jedno zranienie.

*'''Ciężkie''' - Kolczugi, zbroje Lamelkowe - pozwalają na zignorowanie dwóch zranień.

*'''Płytowe''' - Zbroje płytowe pozwalają na zignorowanie trzech zranień.

*'''Hełmy''' - noszenie hełmu pozwala zignorować jedno dodatkowe trafienie, niezależnie od typu pancerza, który posiada postać.

'''W przypadku gdy uderzenie spada na pancerz postać nie staje się ranna jednak musi odegrać otrzymanie bardzo silnego ciosu.''' Zatoczyć się, przewrócić, upaść na jedno kolano, wydać okrzyk bólu lub wściekłości, wykonać kilka ruchów w zamroczeniu itp. jest to równoznaczne z aktywacją pancerza. Potem walkę można kontynuować dalej.

Pancerz uszkodzony w walce trzeba później naprawić inaczej nie będzie on spełniał swojej roli.

==Walka==
Walka w grze odbywa się przy pomocy broni lateksowej. Walczyć należy na zasadzie pełnego kontaktu, co oznacza, że dozwolone są też wszelkie chwyty zapaśnicze, przewracanie i popychanie, ale tylko w przypadku, gdy jesteśmy pewni, że nie zrobimy przeciwnikowi krzywdy. '''Należy mieć wyczucie, zwłaszcza atakując kogoś młodszego, drobniejszego, gorzej uzbrojonego, w okularach itp.'''

Walka przebiega intuicyjnie i kończy się zadaniem celnego trafienia skutkującego raną. Ignorowanie otrzymanych obrażeń jest uznawane za załamanie zasady nr 1, a ich nieodegranie za nieumiejętność uznania swojej porażki.

'''Walkę na Limes Mundi należy zawsze traktować jako okazję do ładnej sceny a nie sposób na polepszenie swojej sytuacji w grze czy popisanie się szermierczymi umiejętnościami. Jeżeli gracz nie ma pewności czy został ranny, powinien uznać, że tak i paść na ziemię. Zakazane jest wykonywanie "perkusji" tj. szybkich, kogucich ciosów obliczonych wyłącznie na błyskawiczne pokonanie przeciwnika.'''

Istnieje możliwość walki bez broni na zasadzie zapasów, natomiast należy pamiętać o urazowości w takich sportach i liczyć się z konsekwencjami.

;Strefy ataku
Strefy trafienia obejmuje całe ciało, poza głową i kroczem. Uderzenia w głowę i krocze są bezwzględnie zakazane. Ataki należy wykonywać tak, aby cios był zarówno bezpieczny, jak i miał odpowiedni zamach. Wszystkie trafienia w strefy niedozwolone są draśnięciami. Jeśli postać posiada „pancerne” rękawice, może chwytać ostrze przeciwnika.

;Zranienie
W chwili otrzymania ciosu gracz musi odpowiednio to odegrać, jednak należy unikać zachowań groteskowych. W przypadku dużego zgiełku należy odbiec kawałek, aby nie ryzykować stratowania i paść na ziemię niedaleko pola bitwy. Rana całkowicie wyklucza z dalszej walki i zachowań wysiłkowych. Po zakończeniu sceny może wstać i dalej odgrywając ból, szukać pomocy.

Jeżeli gracz uzna, że zadane mu obrażenie nie pozwoliłoby na samodzielne poruszanie, powinien pozostać na miejscu i prosić o pomoc towarzyszy. Ranna postać powinna zostać jak najszybciej opatrzona przez cyrulika, dzięki czemu powróci do zdrowia.

;Branie jeńców
Pojmanej postaci należy skrępować ręce i/lub nogi. Supły należy robić lekkie, by każdy w razie potrzeby mógł je rozwiązać. Jakiekolwiek pętle zakładane na szyję są zakazane.

==Leczenie==
W trakcie gry każdej postaci może przytrafić się coś złego np. ukąszenie jadowitego pająka, gorączka, rana odniesiona w walce, zatrucie. W takich sytuacjach z pomocą śpieszą cyrulicy i felczerzy. Przeczytaj dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]".

;Rana
Sposób leczenia, czas rekonwalescencji oraz cena za usługę zależą od cyrulika, który podejmuje się leczenia. Niektóre urazy mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Choroba
Choroba może dotknąć każdą postać. Co więcej, nieleczona niechybnie doprowadzi do epidemii. Postać dotknięta infekcją musi odgrywać jej skutki tak długo, jak nie zostanie uzdrowiona. Niektóre choroby mogą okazać się śmiertelnie niebezpieczne, ale o śmierci postaci decyduje MG. Metody leczenia znajdują się w dodatku "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" dostępnym dla wybranych postaci.

;Zatrucie
Długość zatrucia bywa bardzo różna i nie zawsze opłaca się je leczyć. Może się jednak zdarzyć, że działanie trucizny przybiera na sile, a postać czuje się coraz gorzej. Mechanika zatrucia dostępna jest tylko zielarzom. Metody leczenia trucizn znajdują się w dodatkach "[http://limesmundi.pl/files/lm_medycyna.pdf Medycyna]" i "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]" dostępnych dla wybranych postaci.

==Śmierć postaci==
Zakładamy, że większość potyczek jest nastawiona na rabunek, branie jeńców i wymuszanie okupów, hołdów, mariaży etc. Umrzeć można na 3 sposoby:

# Zadanie ciosu bronią '''nie wywołuje''' natychmiastowej śmierci, a ranę w miejscu gdzie padł cios. Gdy MG podejdzie do rannej postaci, może jednak zadecydować o jej śmierci lub chorobie.
# Nieleczone choroby, rany i niektóre zatrucia powodują śmierć. Szczegółowe informacje w rozdziale "''Medycyna''".
# Każda postać może dokonywać zabójstw na innych postaciach, '''o ile MG wyraża zgodę na ich zabicie'''. Zwykle (lecz nie zawsze) upatrzona ofiara dostaje od opatrzności (MG) ostrzeżenie, że jej życie jest zagrożone (czarne pióro).

Zabicie czyjejś postaci dla samego tylko aktu (bez zgody MG), traktowane będzie jako najordynarniejsze pogwałcenie zasady NIE BĄDŹ DUPKIEM! Limes Mundi jest larpem wielodniowym, do którego niektórzy gracze przygotowują się przez wiele miesięcy. Odebranie im możliwości dalszej gry bez szczególnego powodu i zgody MG, będzie karane z najwyższą surowością!

==Języki i pismo==
Domyślnie, podczas gry wszystkie postacie mówią w czymś na kształt języka powszechnego. Niektóre z nich potrafią także pisać i czytać lecz umiejętność ta nadal '''niezwykle rzadka''' i zarezerwowana tylko dla niektórych członków rycerstwa oraz wszystkich duchownych.

Wszystkie notatki w grze powinny być oznaczone informacją jakim językiem zostały napisane.

==Kradzież==
Kradzież przedmiotów odbywa się poprzez fizyczne zabranie komuś przedmiotu bez pozwolenia właściciela! Jeśli obawiasz się o szczególnie cenne elementy stroju czy wyposażenia – nie wprowadzaj ich do gry.

Każda postać może dokonać kradzieży dowolnego przedmiotu. "Obowiązuje zasada "co odegrasz to masz". '''Złodziej ma OBOWIĄZEK natychmiast po kradzieży zgłosić się do MG technicznego i wpisać na Kartę Kradzieży informacji o okradzionym, przedmiocie oraz złodzieju.'''

Po kradzieży przedmiotu gracz jest za niego odpowiedzialny i o ile nie stanie się to przed końcem gry powinien oddać przedmiot właścicielowi.

Pozbywając się przedmiotu (przez sprzedaż lub zwrot właścicielowi), trzeba poinformować o tym fakcie MG technicznego aby mógł dokonać korekty na Karcie Kradzieży. '''Niezgłoszenie kradzieży lub nie jej nierozliczenie będzie traktowane jako faktyczna kradzież, a gracz otrzyma OSTRZEŻENIE.'''

Każdy gracz ma prawo poprosić MG o sprawdzenie Karty Kradzieży, celem upewnienia się co dzieje się z jego własnością (czy została zgubiona czy skradziona).

==Kradzież kieszonkowa==
Aby jej dokonać, gracz powinien wybrać sobie charakterystyczny mały przedmiot – szklana kulkę, oznaczoną monetę, kolorowy kamyk itp. a następnie niepostrzeżenie włożyć ów przedmiot do sakiewki lub kieszeni wybranej postaci, po czym poinformować o tym najbliższego MG. Jeśli token złodzieja zostanie znaleziony we wskazanym miejscu, MG zabiera od postaci jeden zadeklarowany przez złodzieja przedmiot lub pieniądze. Przedmioty te muszą być małe (mieszczące się w dłoni) np. biżuteria, dokumenty, flakony itp.

Jeśli złodziej nie stara się ukraść niczego konkretnego MG decyduje co wpadnie mu w ręce. Należy być bardzo ostrożnym z używaniem tej zdolności – raz rozpoznany złodziei może szybko pożegnać się z zawodem...

==Ogłuszenie==
Nie da się ogłuszyć postaci noszącej hełm.

Ogłuszyć można każdy, pod warunkiem że zajdzie swoją ofiarę od tyłu(nie można nikogo ogłuszyć od przodu). Potrzeba do tego tępego przedmiotu (pałki,kamienia, kufla, rękojeści broni). Ogłuszenie aktywujemy lekkim klepnięciem w bark i komendą "'''Ogłuszenie'''".

Ogłuszony pada na ziemię z zamkniętymi oczami, nie oglądając się. Leży na ziemi i liczy do 100. Po tym czasie wstaje, i musi odegrać skołowanie po ciosie w głowę.

==Polowanie==
Na terenie gry napotkać można makiety zwierząt przedstawiające dziki, kuropatwy, zające itp. '''Zapolować może na nie jedynie ten kto podsiada umiejętność polowanie oraz ma przy sobie odpowiednią broń.''' Na ptactwo, zające i warchlaki poluje się za pomocą łuku albo procy. Na dziki oraz wilki, przy pomocy włóczni.

W lesie napotkać można też płazy, gady i robactwo. Jeżeli gracz koniecznie chce je zabrać, musi odegrać pochwycenie, najlepiej nie gołą ręką. Nie wymienia się ich u Mistrza Gry Technicznego (MGT) na tokeny oraz nie trzeba uzyskiwać na nie zgody Pana ziemskiego.

'''Na widok makiety zwierzęcia gracz powinien odegrać skradnie się, a na następnie pchnąć (nie przebić) ją włócznią lub trafić strzałą z łuku albo pociskiem z procy. W przypadku pudła uznaje się, że zwierzyna zbiegłą. Po udanym polowaniu należy zastosować się do instrukcji zawartej na odwrocie zwierzęcia oraz odegrać scenę oprawiania.'''

"Oprawione" zwierzę można zamienić u MGT na tokeny mięsa, futra czy pierza. Od decyzji gracza zależy wówczas czy zwierzynę „skłusował” i całość profitów zatrzyma dla siebie czy też odda je właścicielowi ziemi, na której zwierzę upolował.

;Połów ryb
*Wędka – Łowienie powinno trwać 5 minut na 1 rybę, choć zdarza się, że nie ma brania. Maksymalnie można odłowić 2 ryby. Pomiezy kolejnymi połowami trzeba odczekać przynajmniej godzinę. Wymiana ryb na tokeny odbywa się na zasadach zwierzyny łownej.
*Sieć – sieć trzeba umieścić w jeziorze a połów powinien trwać ok 15 minut. Jeśli gracz planuje łowić ryby siecią musi uprzednio poinformować MG.

{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Zwierzyna:
! Tokeny do uzyskania:
|-
| Dzik
| 5 mięsa, 4 futra
|-
| Dzikie ptactwo
| 0-1 mięsa, 1-2 pierza
|-
| Ryba
| 1 mięsa
|-
| Warchlak
| 3 mięsa, 2 futra
|-
| Wilk
| 5 futra
|-
| Zając
| 2 mięsa, 2 futra
|}

'''Nie należy polować ponad miarę i zabijać dla czystej rozrywki. Może to ściągnąć na postać uwagę sił, których za nic nie chciałby rozdrażnić…'''

Więcej informacji o wymianie dóbr znajdziesz w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".

==Wycinka drzew==
Aby ściąć drzewo należy mieć do tego odpowiednie narzędzie np. siekierę.

'''Na każdym terenie leśnym (oznaczonym tablicą ziemską) znajdują się 3 symboliczne drzewa do ścięcia. Oznacza się je, przywieszonym nań drewienkiem.''' Po odegraniu wyrębu, należy zdjąć oznaczenie i udać się z nim do Mistrza Gry Technicznego (MGT), który wymieni je na tokeny oznaczone pieczątką. '''Jednorazowo można wyrąbać jedno drzewo, po czym odegrać przynoszenie go do MGT. Ilość osób, która dźwiga drewno, decyduje o ilości tokenów jakie otrzyma się z wyrębu.''' Dla ułatwienia odgrywania można zebrać gałęzie symbolizujące ścięte drzewo, ale po odebraniu tokenów, trzeba odnieść je do lasu (niekoniecznie w to samo miejsce). Nie wolno ścinać drzew naprawdę, ani łamać gałęzi.

==Kłusownictwo==
Oznacza wyręb lasu lub polowanie na zwierzynę bez zgody Właściciela ziemskiego. By czerpać korzyści z kłusownictwa trzeba namówić kupca, by przyjął nielegalny towar. (Więcej o tym w dodatku "[[Dodatek: Handel|Handel]]".) Kłusować na makiety zwierząt można kilkukrotnie na tym samym terenie.

==Plądrowanie i rzeź wsi==
Każda wieś jaka istnieje może zostać splądrowana i/lub wymordowana przez zorganizowaną grupę minimum 4 graczy (więcej jeśli we wsi są umocnienia). Przez plądrowanie rozumiemy pozbawienie mieszkańców za pomocą przemocy lub zastraszania zapasów, dobytku i oszczędności. Rzeź natomiast, to zabicie ludności która nie zdołała uciec (zawsze będzie to tylko część populacji).

Aby rozpocząć plądrowanie lub rzeź należy na przeznaczone w tym celu haczyki z boku tablicy wsi '''założyć flagę plądru''' (znajduje się przy każdej tablicy). Następnie grupa odgrywa przez stosowny czas wybraną przez siebie interakcję z mieszkańcami reprezentowanymi przez kukłę (np. groźby, bicie, szantaże).

W trakcie plądrowania można znaleźć tokeny plądru reprezentujące zgromadzone we wsi dobra. Przedmioty te mogą być schowane w ubraniach kukły, w okolicy tablicy ziemskiej lub też w zamkniętej skrzyni reprezentującej schowane przez chłopów oszczędności. Podczas plądrowania skrzynkę tą należy '''w najbardziej hałaśliwy z możliwych sposobów rozbić (zniszczyć rekwizyt)'''. Oprócz tego w każdej ze skrzyni znajduje się kartka, opisująca dodatkowe zdarzenia mające miejsce podczas akcji - '''do instrukcji na niej zawartych należy się natychmiast zastosować'''.

Złupione dobra (odnalezione tokeny plądrowania, wór z płodami rolnymi pobierany zwykle przy pracy oraz szczątki skrzyni należy dostarczyć do MGT, który wymieni je na tokeny odpowiadające złupionym przedmiotom. Rzecz jasna im więcej żetonów uda się znaleźć tym lepiej, nie ma dolnego ani górnego limitu, jednak aby pląder doszedł do skutku należy '''przynieść zniszczoną skrzynkę'''. Jeśli wieś plądrowana jest po odbytej w niej wcześniej pracy nie zdobywa się worka z płodami rolnymi.

Nie można niepostrzeżenie okraść wsi (zabrać tylko tokenów) – chłopi widząc podejrzanego przybysza nie spuszczają swoich kosztowności z oczu i z łatwością chronią się wzajemnie przed pojedyńczym podróżnym i grupami poniżej minimalnej wymaganej ilości osób.

Fabularnie, plądrowanie czyjejś wsi to rzecz straszna i niesie za sobą długotrwałe konsekwencje. Okrutny Hospodar może jednak osobiście, lub za posrednictwem nadzorcy pozbawić chłopów własnej wsi ich kosztowności na normalnych zasadach plądrowania, jednak proceder ten jest zgodny z obowiązującym prawem i może być określony po prostu jako pobór podatków. W takim przypadku grupa również musi mieć minimum 4 osoby, jednak ignoruje ona zabezpieczenia wsi.

Jeśli grupa podjęła decyzję o zamachu na życie mieszkańców wsi, należy bezwzględnie odegrać dużo drastyczniejsze sceny rzezi z kukłą, po czym obowiązkowo powiesić ją sznurem na najbliższym drzewie przy drodze, tak by "wisielec" był widoczny z daleka. Należy pamiętać, że wymordowanie niewinnych mieszkańców wsi to czyn ohydny i jeśli nawet pozostanie niepomszczony na pewno wywiera piętno na psychice postaci zaangażowanych w proceder oraz jego świadków.

Dopuszcza się dowolne kombinacje powyższych interakcji. Po splądrowaniu wsi '''pozostawia się flagę plądru''' zawieszoną na tablicy ziemskiej oraz kukłę powieszoną lub przywiązaną do drzewa. Wieś można plądrować raz w czasie jednej gry.

Szczegóły związane z posiadaniem i zarządzaniem ziemią znajdują się w dodatku "[[Dodatek: Zarządzanie ziemią|Zarządzanie ziemią]]".

==Umiejętności==
Umiejętności z poniższej listy należy traktować jako specjalizacje - jeżeli Twoja postać zaczyna grę z choćby jedną z nich, oznacza to, że jest naprawdę dobrze przeszkolona w danej dziedzinie. Przy doborze umiejętności najważniejsze jest, by wynikały one z historii postaci i uatrakcyjniały grę. Przestrzegamy przed myśleniem o postaci bez umiejętności jako słabszej lub mogącej mniej.

Postać decydująca się na odgrywanie cyrulika, medyka bądź zielarza powinna wybrać tylko JEDNĄ z trzech związanych z medycyną umiejętności.

Podczas każdej gry można nauczyć się '''jednej umiejętności''' od innej postaci. Trzeba oczywiście najpierw postać nauczyciela do tego przekonać, a następnie odegrać proces nauki. Żmudny proces prób i błędów powinna być rozrywką samą w sobie, nie zaś celem do pozyskania dodatkowej przewagi na grze.

*'''Cyrulik''' - Postać odbyła przeszkolenie w zakresie chirurgii polowej (zszyć czerwone z czerwonym, żółte z żółtym...) (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_cyrulik.pdf Cyrulik]"). Należy mieć przy sobie zestaw paskudnie wyglądających i okrwawionych narzędzi chirurgicznych. Cyrulik może przywrócić ranną postać do zdrowia po efektownym i głośnym odgrywaniu operacji – potem postać musi odbyć rekonwalescencję, po której wraca do zdrowia. Prosimy o efektowne odgrywanie.

*'''Medycyna''' - Postać ma obszerną wiedzę na temat chorób i wie, jak je leczyć (patrz: dodatek "[[Dodatek: Medycyna|Medycyna]]")– do tego musi negocjować ze Śmiercią, czy poziom wiedzy wystarczy na stworzenie lekarstwa przy chorobach grożących śmiercią (np. gruźlica). Jeżeli posiada maskę z dziobem może ignorować panującą zarazę.

*'''Zielarstwo''' - Postać bardzo dobrze zna się na ziołach, grzybach i jagodach (patrz: dodatek "[http://limesmundi.pl/files/lm_zielarstwo.pdf Zielarstwo]"). Wie gdzie ich szukać, a co najważniejsze potrafi tworzyć z nich napary. Mówi się, że żmudzcy zielarze wykorzystują zioła do odprawiania guseł i odpędzania złych mocy. Zielarzy zawsze warto mieć na oku, ponieważ każdy z nich poza wiedzą jak dopomóc choremu, potrafi także zaszkodzić - oczywiście za odpowiednią opłatą…

*'''Polowanie''' - Prawo do polowania uzyskują tylko niektórzy a większości lasów jest własnością możnych. Polowanie bez ich zezwolenia lub uchylanie się od podatku traktowane będzie jako kłusownictwo, a ujawnione z pewnością sprowadzi na Ciebie gniew właściciela.

*'''Zabójca''' - Postać może dokonywać zabójstw na postaciach innych graczy. Aby dokonać zabójstwa, musi do tego mieć zgodę MG, który ostrzega cel zabójstwa i od tego momentu postać powinna się mieć na baczności. Ataki zabójcy przeciwko celowi mogą być śmiertelne. W przypadku udanego zabójstwa morderca i ofiara muszą iść do MG Śmierci oddać Kartę Postaci ofiary. '''UWAGA!''' MG musi wyrazić jednoznaczną zgodę na posiadanie tej umiejętności, podejmowaną po indywidualnym spotkaniu z graczem.

==Glosariusz Okrzyków==
{| class="wikitable" style="text-align:left"
! Okrzyk:
! Działanie:
|-
| PAX
| Zamrożenie gry / Wyjaśnienie zasad.
|-
| Ogłuszenie
| Gracz pada na ziemię, zamyka oczy i liczy do 100. Wstając należy odegrać skołowanie po ciosie w głowę.
|}